Myom saptanan kadınların merak ettiği konulardan biri, bu oluşumun kendiliğinden gerilemesinin mümkün olup olmadığıdır. Myomlar sabit yapılar değildir; boyutları yaşam boyunca değişebilir. Ancak bu değişimin yönü herkeste aynı olmaz ve belirli koşullara bağlıdır. Aşağıda hangi dönemlerde küçülmenin görülebildiği, bunun şikâyetler açısından ne anlama geldiği ve takibin nasıl sürdürüldüğü açıklanmıştır.
Myom Boyutu Zamanla Nasıl Değişir?
Myom dokusu, kas hücreleri ile bunların arasındaki bağ dokusundan oluşur. Bu iki bileşenin oranı kitleden kitleye değişir. Bağ dokusu ağırlıklı myomlar daha sert yapıdadır ve boyutlarını uzun süre korur; hücre yoğunluğu fazla olanlar ise hormonal değişimlere daha belirgin yanıt verir. Bu yapısal fark, aynı rahimdeki kitlelerin neden farklı davrandığını açıklar.
Üreme çağı boyunca genel eğilim yavaş bir büyüme yönündedir. Bu süreç düz bir çizgi izlemez; bazı dönemlerde durur, bazı dönemlerde hızlanır. Bir yıl boyunca değişmeyen bir kitle sonraki dönemde artış gösterebilir. Bu nedenle tek bir ölçüm aralığına bakılarak uzun vadeli bir tahminde bulunulmaz.
Boyut değişimini izlemenin tek güvenilir yolu, belirli aralıklarla yapılan ölçümlerin karşılaştırılmasıdır. Şikâyetlerdeki azalma ya da artış her zaman çap değişimiyle paralel gitmez. Küçülmüş bir kitle şikâyet vermeyi sürdürebileceği gibi, boyutu değişmeyen bir kitleye bağlı yakınmalar da hafifleyebilir.
Hangi Durumlarda Küçülme Görülebilir?
Küçülmenin en belirgin görüldüğü dönem, hormon üretiminin azaldığı zamanlardır. Bunun dışında, myomun kendi kan dolaşımındaki bozulma da boyut kaybına yol açabilir. Kitle büyüdükçe merkezine ulaşan kanlanma yetersiz kalır ve iç kısımda doku kaybı gelişir. Bu değişim ultrasonda kitlenin iç yapısında farklılık olarak izlenebilir.
Dolaşımın bozulduğu durum bazen ani başlayan ağrı ile kendini gösterir. Ağrının geçmesinin ardından yapılan ölçümde kitlenin küçüldüğü görülebilir. Kimi zaman myomun içinde kireçlenme gelişir; bu değişim de sertleşme ve boyut kaybıyla sonuçlanabilir. Kireçlenmiş yapılar ultrasonda parlak alanlar olarak seçilir.
Hormon üretimini geçici olarak baskılayan ilaç kullanımları da küçülme sağlayabilir. Bu etki genellikle ilaç kullanıldığı sürece geçerlidir; bırakıldığında kitle çoğunlukla önceki boyutuna doğru geri döner. Bu nedenle söz konusu yaklaşım daha çok belirli bir hazırlık dönemi için düşünülür ve süresi sınırlı tutulur.
Menopozda Myomlar Neden Küçülür?
Menopozla birlikte yumurtalıkların östrojen ve progesteron üretimi durur. Myom dokusundaki hücreler bu hormonlara duyarlı alıcılar taşıdığı için, uyarının kesilmesiyle çoğalma durur ve mevcut hücrelerin bir bölümü gerilemeye başlar. Bu süreç dokunun genel yapısını da değiştirir.
Gerileme yalnızca hücre sayısındaki azalmayla sınırlı değildir. Dokunun kanlanması azalır, hücreler arası boşluktaki su içeriği düşer ve kitle hacim kaybeder. Bağ dokusu ağırlıklı bölümler ise geride kalmaya devam eder. Bu nedenle myom küçülür ancak çoğunlukla tamamen yok olmaz; geriye sert bir yapı kalır.
Menopoz sonrası dönemde hormon içeren tedavi kullanılıyorsa bu gerileme yavaşlayabilir ya da gerçekleşmeyebilir. Dışarıdan sağlanan hormon, kesilmiş olan uyarıyı kısmen sürdürür. Böyle durumlarda izlemin sürdürülmesi uygun olur ve rahim iç tabakasının kalınlığı da ayrıca değerlendirilir.
Doğum Sonrası Myomlarda Değişim Olur mu?
Gebelik boyunca artan hormon düzeyi ve rahmin yoğun kanlanması nedeniyle bazı myomlar büyür. Doğumdan sonra bu koşullar ortadan kalkar; rahim eski boyutuna dönerken myomlarda da belirgin bir küçülme gözlenir. Bu gerileme, rahmin genel toparlanma sürecinin bir parçası olarak ilerler.
Doğum sonrası dönemde yapılan ölçümler, gebelik öncesindeki değerlere yakın sonuçlar verebilir. Bazı kadınlarda gebelik öncesine göre daha küçük çaplar bildirilmiştir. Bu nedenle gebelik sırasında saptanan bir myomun boyutu üzerinden acele karar verilmez; değerlendirme doğumdan birkaç ay sonraya bırakılır.
Emzirme döneminde yumurtlamanın gecikmesi ve hormon düzeyinin düşük seyretmesi de bu gerilemeyi destekleyen bir etkendir. Adet düzeni yerine oturduktan sonra durum yeniden değerlendirilir. Bu dönemde yapılan ölçüm, sonraki takipler için karşılaştırma noktası oluşturur.
Myom Tamamen Kaybolur mu?
Bir myomun bütünüyle ortadan kalkması beklenen bir seyir değildir. Küçülme çoğu durumda kısmi kalır; geriye sertleşmiş ya da kireçlenmiş küçük bir yapı kalır. Bu kalıntı ultrasonda yıllar boyunca görülmeye devam edebilir ve raporlarda kaydedilmesini sürdürür, ancak şikâyet yaratması beklenmez.
Çok küçük myomların sonraki incelemelerde görülememesi mümkündür. Bu durum her zaman kaybolma anlamına gelmez; ölçümün farklı kesitten yapılması, cihaz farkı ya da komşu dokularla karışması da aynı sonucu verebilir. Bu nedenle bir kitlenin görülmemesi tek başına kesin bir yorum için yeterli sayılmaz.
Rahim boşluğuna sarkan saplı bir myomun kendiliğinden ayrılarak dışarı atıldığı seyrek durumlar bildirilmiştir. Bu, olağan bir gidiş değildir ve genellikle kramp benzeri ağrı ile kanamanın eşlik ettiği bir süreçtir. Böyle bir tabloda değerlendirme yapılması gerekir.
Küçülme Şikâyetleri Ortadan Kaldırır mı?
Boyuttaki azalma çoğu zaman şikâyetlerde hafiflemeyle birlikte gider. Özellikle komşu organlara bası nedeniyle ortaya çıkan idrara sık çıkma, karında dolgunluk hissi ve kabızlık, kitle küçüldükçe geriler. Bası belirtilerinin gerilemesi genellikle kanama şikâyetlerinden daha erken fark edilir.
Kanama şikâyetinde ise durum yerleşime bağlıdır. Rahim boşluğuna komşu bir myom küçülse bile iç tabakanın düzenini bozmayı sürdürebilir. Bu nedenle çap azalmasına rağmen yoğun kanama devam edebilir. Böyle durumlarda kanamanın kaynağı yeniden değerlendirilir ve başka nedenler araştırılır.
Şikâyetlerin gerilemesi tek başına takibin sonlandırılması anlamına gelmez. Kanama şikâyeti sürüyorsa kan değerlerinin izlenmesi de sürdürülür. Ayrıca menopoz geçişindeki hormonal dalgalanmalar, küçülme sürecinde geçici olarak şikâyet artışına yol açabilir; bu durum değerlendirmede göz önünde bulundurulur.
Takip Nasıl Sürdürülür?
İzlem, belirli aralıklarla yapılan ultrason incelemesine dayanır. Ölçümlerin mümkün olduğunca aynı yöntemle ve karşılaştırılabilir biçimde yapılması, gerçek bir değişimin fark edilmesini kolaylaştırır. Myom sayısı, her birinin yerleşimi ve rahim boşluğuna uzaklığı da kayıt altına alınır.
Kanama şikâyeti olan kadınlarda kan sayımı takibin ayrılmaz parçasıdır. Hemoglobin düzeyi ve demir depoları izlenerek kaybın vücut üzerindeki etkisi değerlendirilir. Değerlerde düşüş varsa izlem aralığı kısaltılır ve şikâyetin kaynağı yeniden gözden geçirilir.
Takip sıklığı kişiye göre belirlenir. Belirtisiz ve küçük myomlarda yıllık kontrol yeterli olabilirken, şikâyet yaratan ya da yerleşimi nedeniyle yakından izlenmesi gereken kitlelerde daha kısa aralıklar tercih edilir. Menopoza yaklaşan kadınlarda beklenen gerileme de bu planlamada göz önünde bulundurulur.
Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?
İzlem altındaki bir myomda şikâyetlerin yeniden başlaması ya da belirginleşmesi, planlanan tarihi beklemeden değerlendirme gerektirir. Kanamanın artması, süresinin uzaması ve pıhtıların çoğalması bu kapsamda ele alınır. Adetler arasında lekelenme görülmesi de inceleme nedenidir.
Kitlenin küçülmesi genellikle sessiz ve aylara yayılan bir süreçtir. Bunun tersine, dakikalar içinde yerleşen ve dinlenmekle hiç gerilemeyen keskin bir kasık ağrısı farklı bir gidişi düşündürür. Hızla büyüyen bir myomun merkezine ulaşan kan akımı yetersiz kaldığında doku içeriden bozulabilir ve bu bozulma ağrıyla kendini gösterir. Ağrının üzerine ateş, bulantı ya da kusmanın eklenmesi değerlendirmenin öne alınmasını gerektirir. Gebelikte kitlelerin büyüme eğilimi arttığından bu tablo o dönemde daha sık bildirilir.
Karında hızla artan şişkinlik, idrar yaparken zorlanma, mesanenin boşalmadığı hissi ve bacaklarda şişme bildirilmesi gereken şikâyetlerdendir. Menopoza girdikten sonra kanama görülmesi ya da bu dönemde kitlenin büyüdüğünün saptanması da ayrıntılı değerlendirme gerektirir. Sürekli halsizlik ve çarpıntı ise kan değerlerinin kontrolünü gerektirir.
