Rahim ağzı, rahim, yumurtalık, vulva ve vajina kanserleri ile kanser öncesi hücre değişiklikleri; risk etkenleri, tarama yöntemleri ve ailesel risk değerlendirmesi.
Jinekolojik kanserler, kadın üreme organlarından köken alan tümörlerin ortak adıdır. Rahim ağzı, rahim iç zarı, yumurtalık, vulva ve vajina başta gelir. Rahim kasından gelişen sarkomlar ile gebelikle ilişkili trofoblastik hastalıklar daha seyrek görülür.
Her birinin ortaya çıkış yaşı, verdiği bulgu ve izlediği seyir farklıdır. Bu nedenle tek bir belirti listesi yerine organ temelli başlıklarla ele alınması daha doğru olur.
Kanser öncesi hücre değişiklikleri de aynı çatı altında yer alır. Bu değişiklikler henüz kanser değildir; izlem ya da sınırlı girişimlerle ele alınabilir.
Rahim ağzı kanseri, taramayla önlenebilen ender kanserlerden biridir. Smear ve HPV testleri hücre değişikliklerini kanser gelişmeden önce yakalayabilir. Aşı ise yüksek riskli tiplerden korunmaya katkı sağlar.
Rahim kanserinde menopoz sonrası kanama çoğu kadında ilk bulgudur ve erken değerlendirme şansı doğurur. Yumurtalık kanserinin şikâyetleri ise şişkinlik ve dolgunluk gibi silik kalabildiği için tanı gecikebilir.
Düzenli jinekolojik kontrol yalnızca kanser aramaya yönelik bir işlem değildir. Muayene sırasında yumurtalıklardaki kitleler, rahim iç zarının kalınlığı ve vulvadaki değişiklikler de gözden geçirilir.
İyi huylu ile kötü huylu kitleleri ayırmak tek bir teste dayanmaz. Ultrason bulguları, kan belirteçleri, kadının yaşı ve kitlenin izlemdeki davranışı birlikte değerlendirilir.
Yumurtalık, meme, rahim ya da bağırsak kanserinin genç yaşta görülmesi veya birden fazla yakında bulunması kalıtsal bir yatkınlığı düşündürebilir. Böyle bir öyküde genetik danışma ve gerektiğinde test planlanabilir.
Yatkınlık saptanması hastalık anlamına gelmez. Bu durumda kontrol aralıkları sıklaştırılır, korunmaya yönelik seçenekler tartışılır ve tedavi gerekirse doğurganlığın korunması ayrı bir başlık olarak ele alınır.
Menopoz sonrası lekelenme, iki adet arasında yinelenen kanama, karında büyüyen şişlik, iştahsızlıkla birlikte hızlı kilo kaybı ya da vulvada iyileşmeyen yara fark edildiğinde muayene ertelenmemelidir.
Son güncelleme: · İçerik sorumlusu: Op. Dr. Elif Nazlı Çetindağ
