Vajina girişi ile makat arasında kalan bölgeye perine adı verilir. Bu bölge, pelvik tabanı destekleyen kasların birleştiği noktadır. Doğum sırasında oluşan yırtıklar ya da zamanla gelişen gevşeme, bölgenin yapısını değiştirebilir. Şikâyetler günlük yaşamı etkilediğinde onarım gündeme gelebilir. Aşağıda bu girişimin hangi durumlarda düşünüldüğü, nasıl uygulandığı ve iyileşme sürecinin nasıl ilerlediği anlatılmıştır.
Perine Onarımı Hangi Şikâyetlerde Uygulanır?
Onarım, perine bölgesindeki gevşemenin belirti verdiği durumlarda değerlendirilir. En sık dile getirilen şikâyet, vajina girişinde genişlik duygusudur. Bu duygu, cinsel yaşamda his azalması ve rahatsızlık olarak da ifade edilebilir. Bölgede sürekli bir açıklık hissi bulunması da bildirilen bulgular arasındadır.
İkinci grup şikâyet, sarkma ile ilgilidir. Perine desteğinin zayıflaması, vajina arka duvarındaki sarkmaya zemin hazırlayabilir. Bu durumda dolgunluk hissi, dışkılamada zorlanma ve bağırsağın tam boşalmadığı duygusu ortaya çıkabilir. Bu şikâyetler bulunduğunda onarım çoğunlukla arka duvar onarımıyla birlikte planlanır.
Bir diğer grup ise doğum sonrası iyileşmesi tamamlanmamış yırtıklarla ilgilidir. Dikiş hattının açıldığı, yara dokusunun ağrılı bir sertlik oluşturduğu ya da ilişkide sürekli ağrı hissedildiği durumlarda düzeltici bir girişim düşünülebilir. Karar verilirken şikâyetlerin niteliği, kişinin gebelik planı, yaşı ve beklentileri birlikte değerlendirilir. Girişim, yalnızca görünüme yönelik bir beklentiyle değil, işlevsel bir gerekçe bulunduğunda gündeme gelir.
Doğum Sonrası Perine Neden Gevşer?
Vajinal doğum sırasında perine bölgesi belirgin bir gerilmeye uğrar. Bebeğin başının geçişi sırasında bu bölgedeki kaslar ve bağ dokusu esner. Çoğu kadında bu esneme sonrasında doku büyük ölçüde eski durumuna döner; bir bölümünde ise kalıcı bir gevşeme kalır.
Doğum sırasında yırtık oluşması ya da bölgeye kesi yapılması, dokunun yapısını değiştiren bir başka etkendir. Yırtığın derinliği bu süreçte belirleyicidir. Yüzeysel yırtıklar sorunsuz iyileşirken, kas tabakasına uzanan yırtıklarda iyileşme daha karmaşık olabilir. Onarımın yeterli olmaması ya da iyileşme sırasında enfeksiyon gelişmesi de sonucu etkiler.
Bebeğin iri olması, doğumun uzun sürmesi, doğum sırasında alet kullanılması ve çok sayıda doğum yapılmış olması riski artıran etkenler arasındadır. Bunların dışında yaşla birlikte doku esnekliğinin azalması, menopoz döneminde hormonal desteğin azalması ve bağ dokusunun doğuştan gelen niteliği de tabloya katkıda bulunur. Kronik kabızlık ve süregen öksürük gibi karın içi basıncını artıran durumlar süreci hızlandırabilir.
Perine Onarımı Nasıl Yapılır?
İşlem, vajina girişi ile makat arasındaki bölgede yapılan bir kesiyle başlar. Kesinin biçimi, gevşemenin derecesine göre planlanır. Bu kesiden ilerlenerek yanlara doğru ayrılmış kas uçları bulunur.
Perine bölgesinde birleşen kas grupları, gevşeme nedeniyle orta hattan uzaklaşmış olabilir. Cerrah, bu kas uçlarını yeniden orta hatta getirerek dikişlerle birleştirir. Böylece vajina girişindeki destek yeniden oluşturulur ve bölgenin yapısı desteklenir. Varsa yara dokusunun bir bölümü çıkarılabilir.
Fazla kalan vajina ve cilt dokusunun bir bölümü çıkarılır ve katmanlar sırayla kapatılır. Bu aşamada aşırıya kaçılmaması önemsenir; vajina girişinin gereğinden fazla daraltılması, sonrasında ilişkide ağrıya yol açabilir. Kullanılan dikişler eriyebilen türdendir ve zamanla kendiliğinden erir. İşlem çoğunlukla otuz dakika ile bir saat arasında sürer. Genel ya da bölgesel anestezi kullanılabilir. Arka duvar onarımı gerekiyorsa aynı seansta yapılır.
Ameliyat Öncesinde Neler Yapılır?
Hazırlık aşamasında ayrıntılı jinekolojik muayene yapılır. Perine bölgesindeki gevşemenin derecesi, vajina girişinin genişliği ve varsa yara dokusunun konumu değerlendirilir. Arka duvarda ya da diğer bölgelerde sarkma bulunup bulunmadığına bakılır; bu, girişimin kapsamını belirler.
Makat kaslarında da yaralanma düşünülüyorsa, bu kasların yapısını görüntüleyen incelemeler eklenebilir. Gaz ya da dışkı tutmada güçlük bildiren kadınlarda bu değerlendirme özellikle önem taşır; çünkü tablo yalnızca perine onarımıyla giderilemeyebilir.
Hazırlık, kan sayımı ve pıhtılaşma testleriyle idrar incelemesini kapsar; idrarda bulgu varsa kültür eklenir. Anestezi hekimi kullanılan ilaçları ve eşlik eden hastalıkları gözden geçirir; pıhtı önleyici bir ilaç varsa hangi gün kesileceğini bildirir. Sigara dumanı perinedeki ince dokunun kanlanmasını azalttığından bırakılması istenir. Menopozdaki kadınlarda ameliyattan haftalar önce başlanan bölgesel östrojen, mukozayı kalınlaştırarak dikişlerin tutunmasını kolaylaştırabilir. Onarım makat komşuluğunda yapılacağı için hafif bir bağırsak boşaltımı istenebilir; açlık süresi ayrıca bildirilir.
İyileşme Süreci Ne Kadar Sürer?
İyileşmenin hızı kişiden kişiye değişir. Yaş, beslenme durumu, sigara kullanımı ve doku onarımını yavaşlatabilen hastalıklar bu süreyi biçimlendirir. Bölgenin dışkıyla temas eden bir alana komşu olması nedeniyle bakım önerilerine uyulması ayrıca önemsenir. Kontrol muayeneleri, iyileşmenin beklenen seyirde olup olmadığını gösterir ve kısıtlamaların ne zaman gevşetileceğini belirler.
Hastanede kalış süresi genellikle kısadır; birçok kadın aynı gün ya da ertesi gün taburcu edilir. Ek girişim yapıldıysa bu süre uzayabilir. İlk günlerde bölgede ağrı, şişlik ve oturmakta güçlük beklenen bulgulardır.
Perine bölgesi sinir uçları bakımından zengindir; bu nedenle ilk günlerdeki rahatsızlık hissi kesinin küçüklüğüyle orantılı olmayabilir. Hekimin yazdığı ağrı kesiciler bu duyguyu katlanılabilir düzeye indirir. İnce bir bezle sarılmış soğuk uygulama ilk günlerde ödemi sınırlayabilir. Aynı pozisyonda uzun süre oturmamak ve ortası boşluklu bir yastık kullanmak dikiş hattına binen ağırlığı azaltır. Şişliğin belirgin biçimde gerilemesi bir iki haftayı, bölgenin son biçimini alması ise ayları bulabilir; erken dönemde görülen görünüm kalıcı değildir.
Yüzeydeki dikişlerin iyileşmesi birkaç hafta sürerken, kas dokusunun sağlamlaşması daha uzun bir zaman ister. Ağır kaldırma, zorlanma ve karın içi basıncını artıran hareketlerden yaklaşık altı hafta kaçınılması istenir. Kabızlığın önlenmesi bu dönemde özellikle önemsenir; sert dışkı ve ıkınma, yeni onarılmış dokular üzerinde belirgin bir yük oluşturur. Kısa yürüyüşlere erken dönemde başlanır. Bisiklet gibi bölgeye baskı yapan etkinlikler daha uzun süre ertelenir.
Ameliyat Sonrası Bakımda Nelere Dikkat Edilmeli?
Bölgenin temiz ve kuru tutulması iyileşmenin sorunsuz ilerlemesi açısından önem taşır. Tuvalet sonrası ılık suyla temizlik yapılması ve bölgenin yumuşak bir bezle kurulanması önerilir. Ovalamaktan kaçınılmalıdır. Duş alınabilir; küvette uzun süre oturmaktan ve havuza girmekten kaçınılması istenir.
Bu dönemde ped kullanılır, tampon kullanılmaz. Pamuklu ve bol iç çamaşırı tercih edilmesi, bölgenin havalanmasına yardımcı olur. Dar giysilerden kaçınılması önerilir. Bölgeye krem ya da merhem uygulanması ancak hekim önerisiyle yapılmalıdır.
Dışkının yumuşak kalması hedeflenir. Lifli beslenme, yeterli sıvı alımı ve hekimin uygun gördüğü dışkı yumuşatıcı desteği bu amaçla önerilir. Tuvalette uzun süre oturmaktan ve zorlamaktan kaçınılması istenir. Dikişlerin bir bölümünün kendiliğinden düşmesi ve az miktarda akıntı görülmesi olağandır. Kontrol muayenesine gidilmesi, iyileşmenin beklenen seyirde olup olmadığının değerlendirilmesini sağlar.
Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?
Ameliyat sonrasında ateş yükselmesi, bölgede giderek artan ağrı, kızarıklık, şişlik ve kötü kokulu akıntı değerlendirme gerektiren bulgulardır. Bu belirtiler yara yerinde enfeksiyon gelişimini düşündürebilir.
Perineye atılan dikişler, oturma ve ıkınma sırasında doğrudan gerilime uğrar. Bu nedenle bölgede ani bir boşalma duygusu, dikiş hattının yerini tutmadığı izlenimi ya da elle bakıldığında beliren bir açıklık gecikmeden bildirilmelidir. Pedi kısa sürede dolduran bir kanama, sonda alındıktan sonra idrarın hiç gelmemesi, günlerce dışkılamanın gerçekleşmemesi ve buna karnın gerginleşmesinin eklenmesi de aynı gün değerlendirilmesi gereken bulgular arasındadır.
Bunlardan ayrı olarak, tek baldırda beliren gerginlik ve ısı artışının ani nefes darlığıyla birleşmesi aynı saat içinde değerlendirilmelidir. Aylar sonrasına ait başlıklar ise farklıdır. Dikiş hattı kapandığı halde birleşme sırasında ağrının sürmesi, oturmakta geçmeyen bir rahatsızlığın kalması, ameliyattan önceki gevşeme duygusunun geri dönmesi ve gaz ya da dışkının tutulmasında güçlük yaşanması kontrol randevusu gerektirir. Bu başlıkların büyük bölümü muayene ile açıklığa kavuşur.
Hangi Riskler ve Komplikasyonlar Söz Konusudur?
Perineoplasti sonrasında karşılaşılabilen sorunların başında dikiş hattının nemli kalması ve buna bağlı iyileşme gecikmesi gelir. İki bacak arasında kalan, havalanması güç bir alan olması bu ihtimali artırır. Hattın bir bölümünün açılması durumunda kapanma ikincil olarak, yani daha uzun sürede gerçekleşir ve bölgede iz kalabilir. Bu nedenle her tuvalet sonrası bölgenin yıkanıp kurulanması ve dışkının yumuşak tutulması özellikle vurgulanır.
Kanama, bölgede kan birikmesi ve dikiş hattının kısmen ayrılması diğer olası durumlardır. Bir kısım kadında iyileşme döneminde bölgede sertlik ya da hassasiyet gelişebilir. Bu sertlik zamanla yumuşayabilir; sürmesi halinde değerlendirme gerekir.
Üzerinde durulması gereken bir başka konu, vajina girişinin gereğinden fazla daraltılmasıdır. Bu durum ilişkide ağrıya yol açabilir ve düzeltilmesi ek bir girişim gerektirebilir. Bu nedenle onarımın kapsamı planlanırken beklentilerin açık biçimde konuşulması önem taşır. Gevşemenin zaman içinde yeniden gelişmesi de olasıdır; özellikle sonraki bir vajinal doğum tabloyu yeniden etkileyebilir. Bu nedenle gebelik planı bulunan kadınlarda girişimin ertelenmesi düşünülebilir.