Vajina kanalının ve çevresindeki destek dokularının daraltılmasına yönelik cerrahi girişime vajinoplasti adı verilir. Başvuruların büyük bölümü doğum sonrasında ortaya çıkan genişlik duygusu ve ilişkide his azalması nedeniyledir. Bu yakınmaların bir kısmı kas gücünün azalmasından, bir kısmı destek dokularının zedelenmesinden, bir kısmı ise sarkma tablosundan kaynaklanır. Doğru girişim ancak bu ayrım yapıldıktan sonra seçilebilir. Aşağıda değerlendirmenin nasıl yürütüldüğü, işlemin nasıl planlandığı ve iyileşmenin nasıl ilerlediği anlatılmıştır.
Vajinoplasti Nedir?
Vajinoplasti, vajina arka duvarındaki gevşemiş dokuların ve pelvik taban kaslarının orta hatta yeniden yaklaştırılmasıyla kanal çapının azaltılması işlemidir. Fazla mukoza çıkarılır, destek dokusu dikişlerle güçlendirilir.
İşlem çoğu zaman perine onarımı ile birlikte planlanır; çünkü doğum sonrası zedelenme genellikle her iki bölgeyi birden ilgilendirir. Bu iki girişim birbirinin yerine geçmez, farklı bölgeleri hedefler.
Girişimin, sarkma nedeniyle yapılan arka duvar onarımından teknik olarak pek çok ortak yanı vardır. Ayrım, amacın ne olduğunda belirginleşir: sarkma cerrahisinde organ desteğinin yeniden kurulması, vajinoplastide ise kanal çapının ve doku desteğinin iyileştirilmesi öndedir. Bulguları birlikte olan kadınlarda tek ameliyatta ikisi birden planlanabilir.
Genişlik Duygusunun Nedenleri Nelerdir?
Doğum, pelvik taban kaslarını ve bu kasları çalıştıran sinirleri zorlar. İri bebek doğumu, uzun süren ikinci evre, alet yardımıyla doğum ve geniş yırtıklar bu zorlanmayı artıran etkenlerdir.
Kas gücünün azalması en sık nedendir ve önemli bir bölümünde cerrahi gerekmez. Denetimin yeniden kazanılmasıyla genişlik duygusu belirgin biçimde azalabilir.
Destek dokularının ve perine yapısının zedelenmesi ikinci gruptur. Bu tabloda kas çalıştırmakla sonuç sınırlı kalır, onarım gündeme gelebilir.
Üçüncü grup sarkmadır. Mesane ya da bağırsak duvarının vajinaya doğru ilerlemesi, dolgunluk ve baskı duygusuna neden olur. Bu tabloda yalnızca daraltma yapılması yanlış olur; asıl sorun yerinde kalır.
Menopoz döneminde doku incelmesi de tabloya eklenebilir. Bu durumda öncelikle vajinal kuruluk ele alınır; doku iyileştiğinde şikâyetlerin bir bölümü geriler.
Önce Hangi Değerlendirme Yapılır?
Değerlendirme ayrıntılı görüşmeyle başlar. Doğum öyküsü, yırtık ve kesi bilgisi, şikâyetin ne zaman başladığı, idrar ve bağırsak alışkanlıkları ile cinsel yaşama etkisi sorgulanır.
Muayenede pelvik taban kaslarının gücü ve denetimi ayrı ayrı değerlendirilir. Kişinin kasları doğru çalıştırıp çalıştıramadığı da bu aşamada anlaşılır; kadınların bir bölümü egzersizi yanlış yaptığı için sonuç alamamaktadır.
Sarkma bulunup bulunmadığı, hangi duvarın etkilendiği ve derecesi kaydedilir. İdrar kaçırma varsa ürojinekolojik tetkikler planlanabilir. Gaz ya da gaita kaçırma bildiren kadınlarda anal inkontinans değerlendirmesi ayrıca yapılır; bu tabloda ameliyat planı tümüyle değişir.
Cerrahi dışı seçenekler bu aşamada konuşulur. Doğum sonrası pelvik taban rehabilitasyonu ve ameliyatsız tedaviler pek çok kadında ilk basamaktır ve denenmeden cerrahiye geçilmesi önerilmez.
Kimler Uygun Aday Değildir?
Yeni bir gebelik planı bulunan kadınlarda girişim ertelenir. Vajinal doğum, yapılan onarımı zedeleyebilir ve şikâyetin geri dönmesine yol açabilir.
Doğum sonrası erken dönemde karar verilmez. Doku iyileşmesinin ve hormonal düzenin oturması, emzirmenin tamamlanması beklenir; bu süre genellikle altı ay ile bir yıl arasındadır.
İlişkide ağrı ya da girişte zorlanma bulunan kadınlarda önce bu tablo ele alınır. Vajinismus varlığında daraltma girişimi sorunu ağırlaştırır.
Aktif enfeksiyon, tedavi edilmemiş deri hastalığı, denetim altında olmayan diyabet, kanama bozukluğu ve sigara kullanımı iyileşmeyi olumsuz etkileyen durumlardır.
Beklentinin ilişki sorunlarının çözülmesi olduğu durumlarda cerrahi yanlış bir adımdır. İstek azlığı, orgazm güçlüğü ve iletişim kaynaklı sorunlar cinsel fonksiyon bozuklukları başlığı altında değerlendirilir.
İşlem Nasıl Uygulanır?
Girişim, vajina arka duvarındaki fazla mukozanın çıkarılması ve alttaki destek dokusunun orta hatta yaklaştırılmasıyla yapılır. Gerektiğinde perine kasları da onarıma dâhil edilir.
Daraltma ölçüsü, muayene bulgularına ve kişinin anatomisine göre belirlenir. Aşırı daraltma ilişkide ağrıya yol açabileceğinden, ölçünün dikkatli ayarlanması işlemin en önemli basamağıdır.
Anestezi genellikle belden uygulanan yöntemle ya da genel anestezi ile sağlanır. İşlem çoğunlukla bir ile iki saat arasında sürer. Aynı gün ya da ertesi gün taburculuk mümkündür.
Sarkma bulguları da varsa, aynı ameliyatta ilgili duvar onarımı yapılabilir. İdrar kaçırma için ayrı bir girişim gerekiyorsa bu da planlamaya eklenebilir.
Lazer ve Radyofrekans Uygulamaları Bu İşlemin Yerine Geçer mi?
Hayır. Enerji temelli uygulamalar doku yüzeyine etki eder; zedelenmiş destek dokusunu ve ayrılmış kas yapısını onarmaz.
Bu uygulamaların etkinliği konusundaki bilimsel kanıt sınırlıdır. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki yetkili düzenleyici kurum 2018 yılında, enerji temelli cihazların "vajinal gençleştirme" başlığıyla pazarlanmasına karşı uyarı yayımlamış, bu kullanım için onay verilmediğini ve bildirilmiş yan etkiler bulunduğunu belirtmiştir.
Hafif yakınmalarda, cerrahi istemeyen kadınlarda ve doku incelmesinin ön planda olduğu durumlarda bu uygulamalar gündeme gelebilir; ancak beklentinin ve kanıt düzeyinin açıkça konuşulması gerekir.
İyileşme Süreci Nasıl İlerler?
İyileşme, labioplasti gibi yüzeysel girişimlere göre daha uzundur. Aşağıdaki çizelge sık izlenen seyri özetler; bağlayıcı olan hekimin verdiği program ve sürelerdir.
| Dönem | Beklenen durum | Kaçınılması gerekenler |
|---|---|---|
| İlk 3 gün | Ağrı ve baskı hissi belirgindir, hafif kanama olabilir | Uzun süre oturma, ıkınma, sıcak uygulama |
| 1-2. hafta | Günlük işlere kademeli dönüş, akıntı ve sızıntı azalır | Ağır kaldırma, araç kullanma (hekim onayına kadar), tampon |
| 3-4. hafta | Dikişler erimeye başlar, hareket rahatlar | Spor, havuz ve deniz, kabızlığa yol açan beslenme |
| 6. hafta | Muayene sonrası ilişkiye izin genellikle bu dönemde verilir | Hekim onayı olmadan ilişkiye başlamak |
| 3-6. ay | Doku yumuşar, sonuç oturur, egzersiz programı sürdürülür | Ağır yük taşıma alışkanlığına geri dönmek |
İyileşme döneminde kabızlıktan kaçınmak, ıkınmayı önlediği için onarımın korunmasında önemlidir. Lifli beslenme ve yeterli su tüketimi bu nedenle önerilir.
Pelvik taban egzersizleri, hekimin belirlediği zamanda ve doğru teknikle yeniden başlatılır. Bu egzersizler ameliyatın sonucunun korunmasına katkı sağlar.
Hangi Belirtilerde Hekime Başvurulmalı?
| Olağan seyir | Gecikmeden başvuru gerektiren durum |
|---|---|
| İlk günlerde hafif kanama ve lekelenme | Parlak kırmızı, durmayan kanama |
| Kokusuz, açık renkli akıntı | Kötü kokulu, yeşilimsi akıntı |
| İlaçla denetlenen ağrı | Giderek artan ağrı, ateşin 38 dereceyi aşması |
| İdrar yaparken geçici yanma | İdrar yapamama, mesanenin boşalmadığı hissi |
| Dikiş hattında hafif hassasiyet | Dikiş hattının açılması, bölgede belirgin şişlik ve sertlik |
| Bağırsak alışkanlığında geçici değişiklik | Vajinadan gaz ya da dışkı gelmesi |
Riskler ve Olası Sorunlar Nelerdir?
Kanama, kan birikmesi, enfeksiyon ve yara iyileşmesinde gecikme her cerrahi girişimde olabileceği gibi bu işlemde de görülebilir.
Aşırı daraltma önemli bir sorundur; ilişkide ağrıya ve girişte zorlanmaya yol açabilir. Bu nedenle ölçünün muayene bulgularına göre belirlenmesi ve beklentinin gerçekçi tutulması gerekir.
Dikiş hattında iyileşme sırasında granülasyon dokusu adı verilen kabarıklıklar oluşabilir; poliklinik koşullarında ele alınabilir. Yara izine bağlı sertlik ve hassasiyet bildirilen sorunlardandır.
Çok seyrek olmakla birlikte vajina ile bağırsak arasında anormal bir kanal oluşması bildirilmiştir. Vajinadan gaz ya da dışkı gelmesi bu açıdan uyarıcıdır ve hemen değerlendirilmelidir.
Şikâyetin zaman içinde kısmen geri dönmesi mümkündür. Yeni bir doğum, ağır yük taşıma, süregen kabızlık ve kronik öksürük bu olasılığı artırır.
Sonuç Beklentisi
Girişimin hedefi, genişlik duygusunun azaltılması ve destek dokusunun yeniden kurulmasıdır. Kadınların bir bölümünde ilişki deneyiminde belirgin rahatlama bildirilir.
Buna karşılık cinsel yaşamla ilgili her sorunun bu girişimle çözülmesi beklenemez. İstek, uyarılma ve orgazmla ilgili güçlükler farklı nedenlerden kaynaklanır ve ayrı ele alınır.
Sonucun değerlendirilmesi için dokuların iyileşmesi ve şişliğin geçmesi beklenir. Bu süre çoğunlukla üç ayı bulur.
Sıkça Sorulan Sorular
Vajinoplasti ile labioplasti aynı şey midir?
Hayır. Vajinoplasti vajina kanalını ve destek dokularını ilgilendirir; labioplasti ise dış bölgedeki iç dudakların küçültülmesidir. İki işlem farklı şikâyetler için yapılır, gerektiğinde aynı seansta birlikte planlanabilir.
Doğumdan ne kadar süre sonra yapılabilir?
Doku iyileşmesinin tamamlanması ve hormonal düzenin oturması beklenir. Bu süre genellikle doğumdan sonra altı ay ile bir yıl arasındadır ve emzirmenin bitmesi tercih edilir. Erken yapılan değerlendirme yanıltıcı sonuç verir.
İşlemden sonra normal doğum yapabilir miyim?
Vajinal doğum, yapılan onarımı zedeleyebilir ve şikâyetin geri dönmesine yol açabilir. Bu nedenle gebelik planı olan kadınlarda girişimin doğumdan sonraya bırakılması önerilir. Gebelik gerçekleşirse doğum biçimi hekimle birlikte planlanır.
Ne zaman cinsel ilişkiye başlanabilir?
Genellikle altı hafta beklenir ve muayene sonrasında izin verilir. Bu süre kişiden kişiye değişir. Erken başlanması dikiş hattının açılmasına neden olabilir.
İlişkide his azalması ameliyatla düzelir mi?
Genişlik duygusu ve buna bağlı his azalması, destek dokusu zedelenmesine bağlıysa girişimden yarar görülebilir. Kas gücü zayıflığı ön plandaysa önce pelvik taban çalışması önerilir. Sorunun kaynağı istek ya da uyarılma ile ilgiliyse cerrahi çözüm sağlamaz.
İlişki sırasında vajinadan ses gelmesi bu işlemle geçer mi?
Bu yakınma, kanalın içine giren havanın çıkışıyla oluşur ve genişlik duygusuyla birlikte bulunabilir. Destek dokusunun onarılmasıyla azalabilir; ancak tümüyle ortadan kalkacağı söylenemez.
Egzersizle sonuç alınabilir mi, ameliyat şart mı?
Kadınların önemli bir bölümünde düzenli ve doğru yapılan pelvik taban egzersizleri belirgin iyileşme sağlar. Cerrahi, bu yaklaşımdan yeterli yanıt alınamayan ve destek dokusu zedelenmesi gösterilen durumlarda gündeme gelir.
İdrar kaçırmam da var, aynı ameliyatta çözülür mü?
İdrar kaçırma ayrı bir değerlendirme ve çoğu zaman ayrı bir girişim gerektirir. Uygun bulunursa aynı ameliyatta birlikte planlanabilir. Yalnızca daraltma yapılması idrar kaçırmayı gidermez; ayrıntılar idrar kaçırma başlığı altındadır.
Hastanede ne kadar kalınır?
İşlemin kapsamına göre aynı gün ya da ertesi gün taburculuk mümkündür. Ek girişimler yapıldığında kalış süresi uzayabilir.
İşe ne zaman dönebilirim?
Masa başı işlere çoğunlukla bir ile iki hafta içinde dönülür. Ayakta durmayı ve yük taşımayı gerektiren işlerde bu süre daha uzundur ve hekimin önerisine göre belirlenir.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.