Vajina ve dış genital bölgeye uygulanan lazer ile radyofrekans işlemleri, dokuda ısı oluşturarak yenilenme sağlamayı hedefleyen uygulamalardır. Bu başlık altında kuruluk, gevşeklik hissi, hafif idrar kaçırma ve görünümle ilgili beklentiler için pek çok vaat dile getirilir. Bu vaatlerin bir bölümü bilimsel olarak yeterince gösterilmemiştir. Aşağıda uygulamanın ne olduğu, hangi durumlarda düşünülebileceği, kanıt düzeyinin ne olduğu ve hangi durumlarda uygun olmadığı anlatılmıştır.
Bu Uygulamalar Nedir, Nasıl Etki Etmesi Beklenir?
Lazer uygulamalarında ışık enerjisi, radyofrekans uygulamalarında ise elektromanyetik dalga dokuda denetimli bir ısı artışı oluşturur. Bu ısının, dokudaki destek liflerinin yenilenmesini uyarması beklenir.
Uygulama, vajina içine yerleştirilen bir başlık ya da dış bölgeye temas eden bir uç ile yapılır. Kesi yapılmaz, dikiş atılmaz.
Beklenen etkinin ortaya çıkması için genellikle birkaç seans planlanır ve seanslar arasında birkaç hafta bırakılır. Etkinin ne kadar süreceği kesin olarak bilinmemektedir; zaman içinde yinelenmesi gerekebilir.
Kanıt Durumu Nedir?
Bu başlıkta dürüst bir çerçeve çizmek gerekir. Uygulamaların bir bölümü için yapılan ve karşılaştırma grubu içeren çalışmalarda, gerçek uygulama ile sahte uygulama arasında beklenen fark her zaman gösterilememiştir.
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki yetkili düzenleyici kurum 2018 yılında bir güvenlik bildirimi yayımlamış; enerji temelli cihazların "vajinal gençleştirme" başlığıyla pazarlanmasına onay verilmediğini, bu kullanımlara bağlı yanık, yara izi ve süregen ağrı gibi olayların bildirildiğini belirtmiştir.
Aşağıdaki tablo, sık dile getirilen beklentilerin bugünkü karşılığını özetler.
| Dile getirilen beklenti | Bugünkü durum |
|---|---|
| Menopoza bağlı kuruluk ve yanmanın hafiflemesi | Bir bölüm kadında iyileşme bildirilmiştir; ancak yerel nemlendiriciler ve hekim onayıyla kullanılan yerel tedaviler ilk basamaktır |
| Hafif idrar kaçırmanın azalması | Kanıt sınırlı ve tutarsızdır; pelvik taban egzersizi ve kanıtlanmış cerrahi seçeneklerin yerine geçmez |
| Vajinada gevşeklik hissinin düzelmesi | Destek dokusu zedelenmişse etkisi beklenmez; bu tabloda cerrahi değerlendirme gerekir |
| Sarkmanın (prolapsus) düzelmesi | Etkisi gösterilmemiştir; uygun seçenek sarkma değerlendirmesidir |
| Cinsel isteğin ya da orgazmın artması | Güvenilir kanıt yoktur |
| Dış bölgede renk açılması | Sonuçlar değişkendir; beklenti yönetimi gerekir |
Bu nedenle uygulama, kanıtlanmış tedavilerin yerine değil, ancak uygun seçilmiş durumlarda ve beklenti açıkça konuşulduktan sonra gündeme gelir.
Hangi Durumlarda Düşünülebilir?
Menopoz döneminde kuruluk, yanma ve ilişkide rahatsızlık yaşayan, yerel tedavileri kullanamayan ya da bunlardan yeterli yarar görmeyen kadınlarda bir seçenek olarak konuşulabilir.
Meme kanseri öyküsü gibi nedenlerle hormon içeren yerel tedavilerin uygun görülmediği durumlarda, ilgili hekimle görüşülerek değerlendirilebilir.
Doğum sonrası hafif yakınmaları olan ve cerrahi düşünmeyen kadınlarda, pelvik taban çalışmasına ek olarak gündeme gelebilir. Bu durumda önceliğin pelvik taban rehabilitasyonunda olduğu belirtilmelidir.
Kimlere Uygulanmaz?
Gebelikte uygulanmaz. Aktif enfeksiyon, açıklanmamış kanama ve bölgede iyileşmemiş yara varlığında ertelenir.
Jinekolojik kanser öyküsü, bölgeye ışın tedavisi almış olma ve tedavi edilmemiş deri hastalığı durumlarında karar, ilgili hekimlerle birlikte verilir.
Belirgin sarkma, orta ve ileri derecede idrar kaçırma ile destek dokusu zedelenmesine bağlı gevşeklik tablolarında uygun bir seçenek değildir. Bu durumlarda ürojinekolojik değerlendirme yapılır.
İlişkide ağrı ve girişte zorlanma yaşayan kadınlarda önce bu tablonun nedeni araştırılır; vajinismus varlığında uygulama uygun değildir.
Uygulama Nasıl Yapılır?
Öncesinde muayene yapılır, enfeksiyon dışlanır ve gerekli görülürse smear gibi rutin taramaların güncelliği kontrol edilir.
İşlem sırasında genellikle anestezi gerekmez; dış bölge uygulamalarında yüzeysel uyuşturucu krem kullanılabilir. Bir seans çoğunlukla yarım saatten kısa sürer.
Uygulama sonrası günlük yaşama aynı gün dönülür. Hekimin belirlediği süre boyunca cinsel ilişki, havuz, deniz ve tampon kullanımı önerilmez; bu süre çoğunlukla birkaç gün ile bir hafta arasındadır.
Seans sayısı ve aralığı kişiye göre planlanır. Etkinin sürmesi için belirli aralıklarla yineleme gerekebileceği baştan konuşulur.
Hangi Belirtilerde Hekime Başvurulmalı?
| Olağan seyir | Gecikmeden başvuru gerektiren durum |
|---|---|
| Birkaç gün süren hafif akıntı | Kötü kokulu, renkli akıntı |
| Hafif yanma ve hassasiyet | Giderek artan ağrı, ilişkide yeni başlayan şiddetli ağrı |
| Lekelenme biçiminde çok az kanama | Belirgin kanama |
| Geçici sıcaklık hissi | Ateşin 38 dereceyi aşması, idrar yaparken şiddetli yanma |
Riskler Nelerdir?
Uygulamadan sonra birkaç gün süren akıntı, hassasiyet ve hafif yanma olağandır.
Enfeksiyon, yanık, yara izi oluşumu ve süregen ağrı bildirilen ancak seyrek görülen sorunlardır. Bu olayların bildirilmiş olması, uygulamanın kimin yaptığı ve hangi ayarlarla uygulandığı sorularını önemli kılar.
En sık karşılaşılan sorun, beklenen yararın görülmemesidir. Bu nedenle uygulamanın ne vaat ettiği ve etmediği önceden açıkça konuşulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Vajinal lazer ameliyatın yerine geçer mi?
Hayır. Destek dokusu zedelenmesi, sarkma ve belirgin idrar kaçırma tablolarında cerrahi ya da kanıtlanmış diğer tedaviler gerekir. Enerji temelli uygulamalar bu tablolarda çözüm sağlamaz.
Acı verir mi?
Uygulama sırasında çoğunlukla ısınma ve hafif karıncalanma hissedilir. Dış bölge uygulamalarında yüzeysel uyuşturucu krem kullanılabilir. Şiddetli ağrı beklenen bir durum değildir.
Kaç seans gerekir?
Genellikle birkaç seans planlanır ve seanslar arasında birkaç hafta bırakılır. Seans sayısı uygulanan yönteme ve yakınmaya göre değişir.
Etkisi ne kadar sürer?
Kalıcılık konusunda kesin bilgi yoktur. Etkinin zamanla azalabileceği ve yinelenen uygulamalar gerekebileceği baştan bilinmelidir.
İdrar kaçırmam var, bu uygulama çözer mi?
Kanıt sınırlıdır ve tutarsız sonuçlar bildirilmiştir. Öncelikle idrar kaçırma değerlendirmesi yapılır; pelvik taban egzersizi ve gerektiğinde kanıtlanmış cerrahi seçenekler önceliklidir.
Uygulamadan sonra ne zaman ilişkiye girilebilir?
Genellikle birkaç gün ile bir hafta arasında bir süre beklenir. Süreyi hekim, uygulanan yönteme göre belirler.
Menopozdaki kuruluk için ilk seçenek midir?
Hayır. İlk basamak nemlendiriciler, kayganlaştırıcılar ve hekim değerlendirmesiyle kullanılan yerel tedavilerdir. Ayrıntılar vajinal kuruluk başlığındadır.
Gebelikte ya da emzirirken uygulanır mı?
Gebelikte uygulanmaz. Emzirme döneminde doku yapısı hormonal nedenlerle değiştiğinden, değerlendirme bu dönem tamamlandıktan sonra yapılır.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.