Yirmi dokuzuncu hafta, nefes darlığı şikâyetinin belirginleştiği dönemdir. Rahmin yükselmesi ve solunum düzenindeki değişim bu hissi ortaya çıkarır. Şikâyet çoğu kadında olağan kabul edilir, ancak bazı durumlarda ayrıntılı değerlendirme gerektirir. Aşağıda bu şikâyetin nedenleri, hafifletme yolları ve dikkat edilmesi gereken bulgular açıklanmıştır.
Büyüyen Rahim Akciğerleri Nasıl Etkiler?
Rahim bu haftalarda göbek hizasının belirgin biçimde üzerine çıkmıştır. Karın içindeki organları yukarı iterek diyaframa baskı yapar. Diyaframın aşağı inme mesafesi azalır ve akciğerlerin genişleyebileceği alan daralır.
Bu daralma nedeniyle her nefeste alınan hava hacmi bir miktar azalır. Vücut bunu solunum sayısını ve derinliğini artırarak dengeler. Kişi bu çabayı nefes darlığı olarak algılar.
Kaburgalar gebelikte dışa doğru genişler; göğüs kafesinin çevresi artar. Bu uyum, daralan alanın bir bölümünü telafi eder. Kaburga altında baskı ve ağrı hissi bu genişlemeyle ilişkili olarak bildirilebilir.
Şikâyet bebeğin başının leğen kemiğine yerleşmesiyle birlikte hafifler. Bu yerleşme ilk gebeliklerde otuz altıncı hafta dolaylarında gerçekleşir. Daha sonraki gebeliklerde doğuma yakın döneme kadar gecikebilir.
Şikâyet çoğul gebeliklerde ve bebeğin çevresindeki sıvının fazla olduğu durumlarda daha belirgindir. Kilo fazlalığı da tabloya katkı sağlar. Bu nedenle şikâyetin şiddeti kadınlar arasında geniş bir aralıkta değişir.
Nefes Darlığı Bebeği Etkiler mi?
Annenin nefes darlığı hissetmesi, bebeğe giden oksijenin azaldığı anlamına gelmez. Gebelikte solunum düzeni bebeğin ihtiyacını karşılayacak biçimde uyum sağlar. Kandaki oksijen düzeyi olağan aralıkta seyreder.
Progesteron etkisiyle solunum derinleşir ve dakikada alınan hava miktarı artar. Bu değişim gebeliğin erken haftalarında başlar. Kandaki karbondioksit düzeyi düşer; bu düşüş bebekten anneye karbondioksit geçişini kolaylaştırır.
Kan hacmindeki artış ve alyuvar sayısındaki yükseliş oksijen taşıma kapasitesini destekler. Bebeğin kanındaki hemoglobin, annenin hemoglobinine göre oksijeni daha güçlü bağlar. Bu özellik bebeğe oksijen aktarımını kolaylaştırır.
Bu nedenle olağan nefes darlığı hissi bebek açısından sorun oluşturmaz. Şikâyetin ani başlaması ya da başka bulgularla birlikte olması durumunda ise değerlendirme gerekir; bu ayrım önemlidir.
Bebeğin oksijenlenmesi gerekli görüldüğünde ayrıca değerlendirilebilir. Göbek kordonundaki kan akımının ölçülmesi ve bebeğin kalp atışının kaydedildiği inceleme bu amaçla kullanılır. Bu incelemeler annenin şikâyetinden bağımsız olarak, bulgular gerektirdiğinde planlanır.
Rahatlamak İçin Ne Yapılabilir?
Dik oturmak ve omuzları geriye almak göğüs kafesinin genişlemesine olanak tanır. Öne eğilerek oturmaktan kaçınılması önerilir. Sırtın desteklenmesi uzun süre oturulan durumlarda rahatlık sağlar.
Yavaş ve derin nefes alma çalışmaları yararlı olabilir. Burundan alınıp ağızdan verilen kontrollü nefes, kaygıyla artan hızlı solumayı azaltır. Bu teknikler doğuma hazırlık programlarında da öğretilir.
Kolların baş üzerine kaldırılması göğüs kafesini genişleterek geçici rahatlama sağlayabilir. Ani ve zorlayıcı hareketlerden kaçınılması, merdiven çıkarken yavaş ilerlenmesi ve dinlenme aralıkları verilmesi önerilir.
Öğünlerin küçültülmesi mide dolgunluğunun diyaframa yaptığı baskıyı azaltır. Ortamın havalandırılması, dar giysilerden kaçınılması ve aşırı sıcaktan uzak durulması da katkı sağlar.
Düzenli ve hafif tempolu yürüyüş solunum kaslarının dayanıklılığını destekler. Yüzme, suyun kaldırma kuvveti sayesinde diyafram üzerindeki yükü azaltarak rahatlama sağlayabilir. Egzersizin şiddeti konuşabilecek düzeyde tutulmalıdır.
Hangi Yatış Pozisyonu Kolaylaştırır?
Nefes almanın zorlaştığı bu haftalarda sol tarafa dönerek uzanmak rahatlatıcı olabilir. Bu duruşta rahim, gövdenin sağ yanından geçen büyük toplardamarı sıkıştırmaz ve kalbe geri dönen kan miktarı korunur. Sağ tarafa dönmek de kullanılabilir; başın ve üst gövdenin yastıkla yükseltilmesi ayrıca kolaylık sağlar.
Başın ve gövdenin yastıklarla yükseltilmesi solunumu kolaylaştırır. Yatağın baş tarafının hafif eğimli hale getirilmesi de aynı etkiyi sağlar. Bu düzenleme mide yanmasını da azaltır.
Bacak arasına ve karın altına yastık yerleştirilmesi bel ve kalça üzerindeki yükü hafifletir. Gebelik yastıkları bu amaçla kullanılan seçeneklerdir. Rahat pozisyon bulmak zaman alabilir.
Düz olarak sırt üstü uzanmak, özellikle soluk almanın zorlaştığı bu dönemde uzun süre sürdürülmemelidir. Rahmin omurgaya doğru çökmesi dolaşımı yavaşlatır; başın dönmesi, çarpıntı ve bulantı ortaya çıkabilir, göğüsteki sıkışma duygusu artar. Uykudan bu pozisyonda uyanmak endişe gerektirmez.
Kansızlık Nefes Darlığını Artırır mı?
Kansızlıkta kanın oksijen taşıma kapasitesi azalır. Vücut bunu kalp atım sayısını ve solunumu artırarak dengelemeye çalışır. Bu çaba nefes darlığı olarak hissedilir ve şikâyeti belirginleştirir.
Gebelikte kan hacmi alyuvar sayısından daha hızlı arttığı için kan görece seyrelir. Bu doğal seyrelme yirmi sekizinci ile otuzuncu haftalar arasında en belirgin düzeye ulaşır. Bu nedenle kansızlık bu haftalarda sık saptanır.
Tabloya ciltte solukluk, çabuk yorulma, çarpıntı, baş dönmesi ve ayağa kalkarken göz kararması eşlik edebilir. Tırnaklarda kırılganlık ve saç dökülmesi de bildirilir. Bulguların birlikte görülmesi olasılığı güçlendirir.
Tanı kan sayımı ile konur; demir düzeyi ve ferritin ölçümü tabloyu tamamlar. Demir desteği düzenlenir ve emilimi artırmak için C vitamini içeren besinlerle birlikte alınması önerilir. Çay ve kahvenin öğünle birlikte tüketilmemesi istenir.
Demir desteğinin sindirim yakınmalarına yol açması sık bildirilir. Kabızlık, bulantı ve mide rahatsızlığı görülebilir. Alım saatinin değiştirilmesi, dozun bölünmesi ya da farklı bir biçiminin kullanılması bu şikâyetleri azaltabilir; bu düzenleme hekimle konuşularak yapılır.
Bebek Bu Haftada Ne Kadardır?
Yirmi dokuzuncu haftada bebek bir kilo üç yüz gram dolayında tartılır; tepeden topuğa uzunluğu otuz dokuz santimetre kadardır. Yedi günde iki yüz grama yaklaşan bu büyüme, rahmin yukarı doğru genişleyerek diyaframa dayanmasına ve annedeki nefes darlığı duyumunun belirginleşmesine katkıda bulunur.
Deri altı yağ dokusu belirgin biçimde artmıştır. Deri gerginleşmiş, kırışıklıklar azalmıştır. Bu yağ dokusu doğumdan sonra vücut ısısının korunmasında rol oynar.
Kemikler sertleşmeyi sürdürür ve bu süreç için kalsiyum gereksinimi artar. Kemik iliği kan hücresi üretiminin ana kaynağıdır. Kasların gelişimiyle birlikte hareketler güçlenmiştir.
Beyin yüzeyi bu haftalarda düzlükten çıkıp girinti ve çıkıntıların belirginleştiği bir yapıya dönüşür; bu katlanma, sınırlı kafa hacmine daha çok hücre sığdırmanın yoludur. Hücreler arasındaki bağlantı ağı hızla sıklaşır. Bu olgunlaşmanın dışa yansıması, tanıdık seslerin ayırt edilmesi ile karna tutulan ışığa ve dokunuşa verilen yanıtlardır. Aynı dönemde ısı düzenlemesinin bir bölümü de bebeğin kendi denetimine geçmeye başlar.
Bebeğin çevresindeki sıvı miktarı bu haftalarda en yüksek düzeyine yaklaşır. Sonraki haftalarda kademeli olarak azalır. Bu değişim ultrasonda ölçülerek izlenir ve takibin parçası olarak kaydedilir.
Hangi Nefes Darlığı Acil Sayılır?
Ani başlayan ve giderek şiddetlenen nefes darlığı ivedi değerlendirme gerektirir. Bu tabloya göğüs ağrısı, çarpıntı, öksürükle kan gelmesi ya da bayılma hissi eşlik ediyorsa gecikilmemelidir.
Bu bulgular akciğer damarlarında pıhtı olasılığı açısından değerlendirilir. Gebelikte kanın pıhtılaşmaya eğilimi arttığı için bu olasılık göz önünde bulundurulur. Bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı eşlik ediyorsa kuşku güçlenir.
Nefes darlığına hışıltılı solunum, öksürük ve ateş eşlik ediyorsa akciğer enfeksiyonu ya da astım açısından inceleme gerekir. Astım tanısı bulunan kadınlarda ilaç düzeninin gözden geçirilmesi gerekebilir.
Dinlenme durumunda bile geçmeyen, konuşmayı güçleştiren ve gece uyandıran nefes darlığı da değerlendirilmelidir. Dudaklarda ve tırnaklarda morarma ivedi başvuru gerektiren bir bulgudur.
Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?
Bu haftalardaki olağan solunum güçlüğü yavaş yerleşir, konum değiştirmekle hafifler ve efora bağlı olarak artıp azalır. Ayırt edilmesi gereken tablo, hiç yoktan ve dakikalar içinde yerleşen bir nefes darlığıdır; buna göğüste sıkışma ve dinlenirken bile süren hızlı kalp atımı eşlik edebilir. Böyle bir tabloya tek bacakta şişlik, kızarma ve basmakla artan ağrı ekleniyorsa erteleme yapılmamalıdır.
Doğumun vaktinden önce başlamasına işaret eden bulgular bu haftada da öncelikli konumdadır. Altmış dakikada dörtten çok sayılan kasılma, bele saplanan ritmik sancı, kalça bölgesinde ağırlaşan bastırma duygusu ve bacak arasında beliren ıslaklık değerlendirilmelidir.
Nefes darlığının olağan sayıldığı bu haftada, ona eşlik eden bazı bulgular ayrı bir anlam kazanır. Geçmeyen baş ağrısı, gözlerin önündeki bulanıklık, ellerin ve yüzün şişmesi, sağ kaburga altına yerleşen ağrı ve kısa sürede belirginleşen tartı artışı kan basıncı yükselmesi yönünden incelenir.
Bebek hareketlerinde belirgin azalma bildirilmelidir. Kanama, ateş yüksekliği, idrarda yanma ve sürekli baş dönmesi ile bayılma hissi de başvuru gerektiren bulgular arasındadır.
