HPV enfeksiyonu yalnızca kadınları ilgilendiren bir konu değildir. Virüs cilt ve mukoza teması yoluyla geçtiği için erkeklerde de sık görülür. Buna karşın erkekler için tanımlanmış rutin bir tarama programı bulunmamaktadır. Bu durum sık sorulan bir konudur. Aşağıda erkeklerde enfeksiyonun nasıl seyrettiği, hangi durumlarda değerlendirme yapıldığı ve aşının yeri açıklanmıştır.
Erkeklerde HPV Nasıl Seyreder?
Erkeklerde HPV enfeksiyonu kadınlardakine benzer biçimde seyreder. Virüs deri ve mukoza yüzeyinin alt hücre katmanına yerleşir ve kan dolaşımına geçmez. Bu nedenle ateş, halsizlik gibi genel hastalık belirtileri oluşturmaz. Enfeksiyon çoğunlukla bölgesel kalır ve sessiz ilerler. Kişi virüsle karşılaştığını çoğu zaman fark etmez.
Enfeksiyonların büyük bölümü bağışıklık sistemi tarafından temizlenir. Bu süreç genellikle bir ile iki yıl arasında tamamlanır. Temizlenme sırasında herhangi bir belirti ortaya çıkmaz. Bu nedenle erkeklerde de enfeksiyonun başlangıcı ve bitişi çoğunlukla fark edilmez. Süreç kendiliğinden sona erebilir.
Erkeklerde virüsün yerleştiği bölgeler penis derisi, skrotum, anüs çevresi ve boğaz mukozasıdır. Bu bölgelerde hücre yenilenmesi rahim ağzındaki geçiş bölgesi kadar yoğun değildir. Bu farklılık, erkeklerde hücre değişikliğinin daha seyrek görülmesinin nedenlerinden biri olarak değerlendirilir. Anatomik yapı seyri etkileyen bir etkendir.
Bağışıklık durumunun zayıfladığı kişilerde enfeksiyon daha uzun sürebilir. Bağışıklığı baskılayan hastalıklar ya da ilaç kullanımı bu grupta sayılır. Bu kişilerde bulguların daha sık görülmesi beklenir. Değerlendirme kişinin genel sağlık durumuna göre yapılır. Bu bilgi hekime bildirilmelidir.
Erkekler İçin Rutin Bir Tarama Var mıdır?
Erkeklerde uygulanan rutin bir HPV tarama programı bulunmamaktadır. Bunun ilk nedeni, kadınlardaki smear incelemesine eşdeğer bir yöntemin tanımlanmamış olmasıdır. Rahim ağzında olduğu gibi belirli bir geçiş bölgesinden düzenli örnek almak erkeklerde mümkün değildir. Bu teknik sınırlılık taramanın önündeki temel engeldir.
İkinci neden, erkeklerde hücre değişikliğinin çok daha seyrek görülmesidir. Rahim ağzında olduğu gibi belirgin bir aşamalı süreç tanımlanmamıştır. Bu nedenle taranacak bir ara aşama bulunmamaktadır. Tarama programları, erken saptandığında izlenebilecek bir aşamanın varlığını gerektirir. Bu koşul erkeklerde karşılanmaz.
Üçüncü neden, pozitif bir sonucun yönlendireceği bir işlemin bulunmamasıdır. Virüsün kendisini hedefleyen bir tedavi yöntemi yoktur. Sonuç bilinse bile izlem ya da girişim planı değişmez. Bu durumda test yapılması yalnızca kaygı yaratır. Bu nedenle rutin test önerilmez.
Ticari olarak sunulan bazı testler bulunabilir. Ancak bu testlerin sonuçlarının nasıl yorumlanacağına ilişkin bir çerçeve tanımlanmamıştır. Pozitif bir sonuç izlem planını değiştirmez. Bu nedenle bu testlerin rutin kullanımı önerilmemektedir. Değerlendirme yalnızca belirti bulunması durumunda yapılır.
Erkeklerde HPV Hangi Sorunlara Yol Açabilir?
Erkeklerde en sık görülen bulgu genital siğillerdir. Bu oluşumlar düşük riskli tiplerle, özellikle altı ve on bir numaralı tiplerle ilişkilendirilir. Penis derisinde, skrotumda ya da anüs çevresinde deri renginde yumuşak kabartılar biçiminde görülebilirler. Genellikle ağrısızdır. Büyüdüklerinde rahatsızlık hissi verebilirler.
Yüksek riskli tipler erkeklerde de bulunabilir. Bu tipler siğil oluşturmaz ve dışarıdan görülebilen bir bulgu vermez. Uzun süre kaldıklarında anüs bölgesinde ve penis derisinde hücre değişikliğiyle ilişkilendirilebilirler. Bu tablolar kadınlardaki rahim ağzı değişikliklerine göre çok daha seyrek görülür. Sıklık düşüktür.
Boğaz ve yutak bölgesinde de HPV ile ilişkilendirilen değişiklikler tanımlanmıştır. Bu bölgede de rutin bir tarama programı bulunmamaktadır. Değerlendirme belirti bulunması durumunda yapılır. Süregelen ses kısıklığı ya da yutma güçlüğü gibi şikâyetler ayrıca incelenir. Bu bulgular başka nedenlerle de ortaya çıkabilir.
Erkeklerde enfeksiyonun bulunması kısırlıkla ilişkilendirilmez. HPV sperm üretimini ya da üreme işlevini etkileyen bir etken olarak tanımlanmamıştır. Bu konudaki kaygılar çoğunlukla yersizdir. Yine de üreme sağlığıyla ilgili sorular hekimle görüşülebilir. Değerlendirme kişiye özgü yapılır.
Belirti Varsa Hangi Değerlendirmeler Yapılır?
Genital bölgede kabartı ya da renk değişikliği fark edildiğinde ilk adım muayenedir. Bulguların görünümü, yerleşimi ve sayısı değerlendirilir. Siğil görünümlü oluşumlar çoğunlukla gözle ayırt edilebilir. Ancak benzer görünen başka durumlar da bulunur. Bu nedenle değerlendirmenin hekim tarafından yapılması gerekir.
Gerekli görüldüğünde bölgeye seyreltik bir çözelti uygulanarak inceleme yapılabilir. Bu yöntem, gözle fark edilmesi güç alanların belirginleşmesini sağlayabilir. Yöntemin duyarlılığı sınırlıdır ve rutin olarak kullanılmaz. Uygulanıp uygulanmayacağına hekim karar verir. Bulgulara göre sonraki adım belirlenir.
Şüpheli görünen bir alan varsa küçük doku örneği alınabilir. Bu inceleme, oluşumun yapısını belirlemeyi sağlar. İşlem poliklinik koşullarında yapılabilir. Sonuç, izlem ya da girişim kararını yönlendirir. Yaklaşım hekim tarafından planlanır.
Anüs çevresinde bulgu bulunan ya da risk taşıyan kişilerde bu bölgeye yönelik ek değerlendirme yapılabilir. Bu değerlendirme herkes için rutin değildir. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde daha sık gündeme gelir. Karar kişinin genel durumuna göre verilir. Planlama bireysel yapılır.
Eşlerden Birinde Pozitiflik Ne Anlama Gelir?
Kadında saptanan bir HPV pozitifliği, erkeğin test yaptırmasını gerektirmez. Erkekler için tanımlanmış bir tarama programı bulunmadığı için böyle bir test yönlendirme sağlamaz. Bu nedenle önerilen yaklaşım, belirti yoksa ek test istenmemesidir. Bulgu varsa muayene yapılır. Karar bu ayrıma göre verilir.
Kadında bulunan etkenin erkekte de araştırılması isteği, çoğu kez bulaşın yönünü öğrenme arzusundan doğar; oysa böyle bir yönü gösterecek yöntem yoktur. Etken taraflardan birinde yıllar öncesinden bulaşmış ve uzun süre hiçbir bulgu vermeden beklemiş olabilir. Bu nedenle eldeki çıktıyı yakın dönemdeki bir yakınlığa bağlamak sağlıklı bir çıkarım sayılmaz. Erkeğin test edilmesinden beklenen katkı sınırlı kaldığından, üzerinde durulması gereken konu kadının kontrol takvimidir.
Eşlerden birinde enfeksiyon bulunduğunda diğerinin de virüsle karşılaşmış olması olasıdır. Bu durum uzun süredir birlikte olan çiftlerde beklenen bir tablodur. Karşılaşmanın gerçekleşmiş olması sorun geliştiği anlamına gelmez. Enfeksiyonların büyük bölümü kendiliğinden temizlenir. Bu nedenle tablo izlemle yönetilir.
Korunma yöntemi kullanımı bu aşamada tümüyle koruyucu değildir. Uzun süredir birlikte olan çiftlerde karşılaşma zaten gerçekleşmiş olabilir. Yine de prezervatif kullanımı diğer etkenler açısından yararlıdır. Bu konudaki öneriler çiftin durumuna göre değerlendirilir. Karar hekimle birlikte verilir.
Erkeklerde HPV Aşısının Yeri Nedir?
HPV aşısı erkeklerde de uygulanabilir. Aşının sağladığı koruma, kapsadığı tiplerle yeni karşılaşmalara karşıdır. Erkeklerde beklenen katkı, genital siğil gelişiminin ve HPV ile ilişkilendirilen değişikliklerin azalmasıdır. Bu katkı birçok ülkede aşılama programlarına erkeklerin de dahil edilmesinin nedenidir. Uygulama yaşa göre planlanır.
Aşının en belirgin etkisi virüsle henüz karşılaşmamış kişilerde ortaya çıkar. Bu nedenle cinsel yaşam başlamadan önceki dönemde uygulanması önerilir. Ergenlik döneminde uygulanan aşılarda daha az doz yeterli olabilir. Şema yaşa göre değişir. Karar hekim tarafından verilir.
İleri yaşlarda da aşı uygulanabilir. Bu durumda beklenen katkı, henüz karşılaşılmamış tiplere karşı korumadır. Aşı mevcut bir enfeksiyonu ortadan kaldırmaz. Bu ayrımın bilinmesi beklentinin doğru kurulmasını sağlar. Uygulama kararı kişiye özgü verilir.
Erkeklerin aşılanması dolaylı bir katkı da sunar. Toplumda dolaşan virüs miktarının azalması, karşılaşma olasılığını genel olarak düşürebilir. Bu etki toplum düzeyinde değerlendirilir. Bireysel karar ise kişinin yaşı ve durumuna göre verilir. Değerlendirme başvuru sırasında yapılır.
Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?
Erkeklerde kullanılabilecek yerleşik bir tarama testi bulunmadığından, değerlendirmenin çıkış noktası laboratuvar çıktısı değil gözle görülen bulgudur. Üreme organları ya da makat çevresinde daha önce bulunmayan bir kabarıklık, et beni görünümünde oluşum veya deri renginde farklılaşma sezildiğinde hekime görünmek gerekir. Aynı görüntüler deriye ait başka sebeplerle de belirebilir; hangisiyle karşı karşıya olunduğu ancak bakı ile anlaşılır.
Bölgede süregelen kaşıntı, kanama ya da iyileşmeyen yara bulunduğunda başvuru gerekir. Bu bulgular çoğunlukla iyi huylu nedenlerle ilişkilidir. Yine de kaynağının belirlenmesi gerekir. Muayene ile değerlendirme yapılır.
Aşı uygulanıp uygulanmayacağı konusunda soru varsa başvurmak uygun olur. Aşının yaşa göre değişen bir şeması bulunur. Kişiye uygun planlama hekim tarafından yapılır. Genel bir şema herkese uymayabilir.
Bağışıklığı baskılayan bir hastalık ya da ilaç kullanımı bulunuyorsa bu bilgi paylaşılmalıdır. Böyle bir durumda değerlendirme yaklaşımı farklılaşabilir. Ek inceleme gündeme gelebilir. Planlama bu bilgiye göre yapılır.
