Myomların hepsi aynı davranmaz. Rahim duvarının hangi katmanında yer aldıkları, yarattıkları şikâyetleri ve izlenecek yolu doğrudan belirler. Bu nedenle myom saptandığında ilk sorulardan biri kitlenin nerede durduğudur. Aşağıda sınıflandırmanın hangi ölçüte dayandığı, her tipin kendine özgü özellikleri ve ayrımın hangi yöntemlerle yapıldığı anlatılmıştır.
Myomlar Neye Göre Sınıflandırılır?
Sınıflandırmanın temel ölçütü, kitlenin rahim duvarı içindeki konumudur. Rahim duvarı üç katmandan oluşur: içte boşluğu döşeyen ince tabaka, ortada kalın kas tabakası ve dışta ince bir örtü. Myomun bu katmanlara göre nerede durduğu tipini belirler ve şikâyetlerin niteliğini biçimlendirir.
İkinci bir ölçüt, kitlenin rahim boşluğuna ne kadar yaklaştığıdır. Aynı katmanda bulunan iki myomdan boşluğa yakın olanı kanamayı etkilerken, uzak olanı sessiz kalabilir. Bu nedenle uzaklık ayrıca kaydedilir ve raporlarda belirtilir. Kitlenin boşluğa ne oranda taştığı da aynı biçimde tanımlanır.
Rahim ağzına yerleşen ya da rahmi yanlardan destekleyen bağların arasına doğru büyüyen daha seyrek biçimler de tanımlanmıştır. Bunlar ayrı başlık olarak ele alınır; çünkü komşuluk ilişkileri farklıdır ve idrar yolları gibi yapılarla yakın ilişki içinde olabilirler.
Rahim İçine Doğru Büyüyen Myomlar Nasıldır?
Bu tipte myom, iç tabakanın hemen altında yerleşir ve boşluğa doğru kabarır. Kitlenin bir bölümü ya da tamamı rahim boşluğunun içinde yer alabilir. Boşluğa ne oranda taştığı, değerlendirmede ayrıca belirtilen bir ayrıntıdır ve girişim düşünülüyorsa yöntem seçimini doğrudan etkiler.
Bu grup, çapı küçük olsa bile en belirgin şikâyeti yaratan tiptir. İç tabakanın yapısını bozar ve rahim kasının kanamayı durduran düzenli kasılmasını engeller. Sonuçta yoğun ve uzun süren adet kanaması ortaya çıkar. Kanamanın süresi uzadıkça demir depoları tükenir ve kansızlık tablosu gelişebilir.
Rahim boşluğunu daralttığı için gebelik planı bulunan kadınlarda ayrı bir dikkatle değerlendirilir. Döllenmiş yumurtanın yerleşeceği alanı bozması, bu grubun öne çıkan özelliğidir. Tekrarlayan gebelik kayıplarının araştırıldığı değerlendirmelerde de rahim boşluğu bu nedenle incelenir.
Kas Tabakası İçindeki Myomlar Ne Yapar?
En sık karşılaşılan tip budur. Kitle kas tabakasının kalınlığı içinde durur ve her iki yüzeye de belirgin biçimde taşmaz. Büyüdükçe rahmi bütün olarak genişletir; muayenede rahim gebelik dönemlerine benzetilerek büyümüş biçimde tanımlanabilir. Bu tanımlama, kitlenin ulaştığı boyut hakkında pratik bir fikir verir.
Şikâyetler kitlenin hangi yüzeye yakın olduğuna göre değişir. Boşluğa yakın yerleşenler iç tabakayı ittirerek kanamayı artırır. Dış yüzeye yakın olanlar ise kanamayı etkilemeden karın içinde yer kaplar ve daha çok dolgunluk hissi yaratır. Bu ayrım, ultrason raporunda ayrıca belirtilir.
Çok sayıda bulunduklarında rahim düzensiz ve girintili çıkıntılı bir görünüm alır. Bu durumda hangi kitlenin hangi şikâyetten sorumlu olduğunu belirlemek güçleşir; kitleler birbirini gölgeleyebilir. Böyle durumlarda değerlendirme ayrıntılı görüntülemeyle yapılır ve her kitle ayrı ayrı tanımlanır.
Dışa Doğru Büyüyen Myomların Özelliği Nedir?
Rahmin dış yüzeyinden karın boşluğuna doğru kabaran bu myomlar, rahim boşluğuna hiç değmediği için kanama düzenini genellikle bozmaz. Bu nedenle adetleri düzenli olan bir kadında bile büyük çapa ulaşmış olabilirler. Fark edilmeleri çoğunlukla bası bulguları ortaya çıktığında gerçekleşir.
Öne çıkan sorun komşu organlara yapılan basıdır. Öne doğru büyüyenler mesaneyi sıkıştırarak sık idrara çıkmaya ve gece uyanmaya yol açar. Arkaya doğru büyüyenler kalın bağırsağı iterek kabızlık ve dolgunluk hissi yaratabilir. Yanlara doğru büyüyenler ise idrar yollarıyla komşuluk kurabilir.
Karnın alt bölümünde elle hissedilebilen bir sertlik, bu grubun sık bildirilen bulgularındandır. Bazı kadınlarda ilk fark ediliş, giysilerin belde daralması ya da karnın gözle görülür biçimde büyümesi yoluyla olur. Bu görünüm zaman zaman kilo alımıyla karıştırılabilir.
Saplı Myomlar Hangi Şikâyetlere Yol Açar?
Saplı myomlar rahme ince bir doku uzantısıyla bağlıdır. Rahmin dışına doğru sarkanları karın boşluğunda serbest biçimde durur ve komşu yapılarla temas edebilir. Bu yapının kendine özgü bir sorunu, sap etrafında dönme olasılığıdır; bu durum diğer myom tiplerinde görülmez.
Dönme gerçekleştiğinde kitleyi besleyen damarlar sıkışır. Ani başlayan, şiddetli kasık ağrısı ortaya çıkar; buna bulantı ve kusma eşlik edebilir. Bu tablo gecikmeden değerlendirme gerektiren durumlar arasındadır ve ayrıntılı inceleme ile diğer olası nedenlerden ayrılır.
Rahim boşluğuna doğru sarkan saplı myomlar ise farklı bir tablo yaratır. Rahim ağzından aşağı doğru itilebilir, kramp benzeri ağrıya ve düzensiz kanamaya yol açar. Nadiren rahim ağzından dışarı doğru sarkabilir; bu durumda akıntı ve lekelenme de eşlik edebilir.
Tür Belirtileri Nasıl Değiştirir?
Aynı çaptaki iki myom, yerleşimleri farklıysa tümüyle farklı şikâyetler yaratır. Rahim boşluğuna komşu iki santimetrelik bir kitle yoğun kanamaya yol açabilirken, dışa doğru büyüyen sekiz santimetrelik bir kitle yalnızca dolgunluk hissi verebilir. Bu fark, boyutun tek başına neden yeterli olmadığını gösterir.
Bu nedenle şikâyetlerin niteliği, tür hakkında ipucu verir. Kanamanın ön planda olduğu tabloda boşluğa yakın bir yerleşim, bası belirtilerinin baskın olduğu tabloda ise dışa doğru büyüyen bir kitle akla gelir. Şikâyet ile bulgu arasındaki uyum, değerlendirmenin doğruluğunu gösteren bir ölçüttür.
Türün belirlenmesi, izlenecek yolu da biçimlendirir. Boşluk içindeki bir myom rahim içinden girişimle alınabilirken, dışa doğru büyüyen bir kitle için farklı bir yaklaşım gerekir. Bu ayrım, girişim planlanmadan önce netleştirilir; aksi halde beklenen sonuç elde edilemeyebilir.
Tür Ayrımı Hangi Yöntemle Yapılır?
Vajinal ultrason ilk basamak yöntemdir. Kitlenin rahim duvarındaki konumunu, boşluğa olan uzaklığını ve çapını gösterir. Çoğu durumda tür ayrımı bu inceleme ile yapılabilir. Rahim belirgin biçimde büyümüşse karın üzerinden yapılan ultrason da eklenerek üst sınırlar değerlendirilir.
Rahim boşluğunun ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğinde boşluğa steril sıvı verilerek yapılan ultrason kullanılır. Sıvı, boşluğu genişleterek içeri doğru kabaran yapıların sınırlarının görülmesini sağlar. Rahim içine ince bir kamera ile bakılan inceleme ise boşluğu doğrudan gösterir ve gerektiğinde örnek alınmasına olanak verir.
Manyetik rezonans görüntüleme, çok sayıda myom bulunduğunda ya da rahim belirgin biçimde büyüdüğünde başvurulan yöntemdir. Her kitlenin konumunu ayrı ayrı ortaya koyduğu için girişim planlamasına katkı sağlar. Hangi yöntemin isteneceğine, muayene bulguları ve şikâyetler birlikte değerlendirilerek karar verilir.
Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?
Aylık kanamanın miktarının gözle görülür biçimde çoğalması, içinde koyu parçalar bulunması ve gün sayısının uzaması hekime danışmayı gerektirir. İki adet arasındaki dönemde kan ya da leke fark edilmesi de inceleme sebebidir. Kanamanın işe gitmeyi veya olağan uğraşları engelleyecek boyuta ulaşması tek başına başvuru için yeterlidir.
Myomun yerleşim biçimi, hangi belirtinin öne çıkacağını belirler. Rahim dış yüzeyinden ince bir sapla sarkan yapılarda kendine özgü bir risk bulunur: sapın kendi ekseni etrafında dönmesi, kitleyi besleyen damarları sıkıştırabilir. Böyle bir durumda ağrı yavaş yavaş değil, birdenbire ve tek yanlı olarak yerleşir; hareketle şiddetlenir ve dinlenmekle gerilemez. Bulantı, kusma ya da ateşin eşlik etmesi değerlendirmenin öne alınmasını gerektirir. Rahim iç boşluğuna bakan yerleşimlerde ise ön plandaki belirti kanamadır.
Karında hızla artan dolgunluk, sık idrara çıkma, idrarı boşaltmada zorlanma ve kabızlığın yerleşmesi bildirilmesi gereken şikâyetlerdendir. Vajinada aşağı doğru bir çıkıntı hissedilmesi de değerlendirme gerektiren durumlar arasındadır. Menopozdan sonra kanama görülmesi ise ayrıntılı inceleme gerektirir.
