Rahim sarkması, destek dokularının zayıflamasıyla rahmin vajina içinde aşağı doğru yer değiştirmesidir. Bu durumun etkileri yalnızca fiziksel şikâyetlerle sınırlı kalmaz; cinsel yaşamı da farklı yönlerden etkileyebilir. Konunun dile getirilmesi çoğu zaman güç olduğu için sorun sessizce sürdürülür. Aşağıda sarkmanın cinsel yaşamda hangi şikâyetlere yol açtığı, bu şikâyetlerin nedenleri ve evreye göre nasıl değiştiği açıklanmıştır.
Sarkma Cinsel Yaşamda Hangi Şikâyetlere Yol Açar?
Sarkma bulunan kadınların bir bölümü cinsel yaşamda herhangi bir değişiklik tarif etmez. Özellikle hafif derecedeki sarkmalarda şikâyet görülmeyebilir. Yakınmalar genellikle sarkmanın belirginleşmesiyle ortaya çıkar.
En sık dile getirilen yakınmalardan biri ilişki sırasında rahatsızlık ya da ağrı hissidir. Bu his kimi zaman derinde, kimi zaman giriş bölgesinde tarif edilir. Bazı kadınlarda ise ağrıdan çok bir engel ya da doluluk duygusu ön plandadır.
Vajinada gevşeklik hissi de sık bildirilir. Kişi eskisi kadar duyum alamadığını ya da temas duygusunun azaldığını belirtebilir. Bu his, ilişki sırasında alınan doyumun değişmesine yol açabilir.
İlişki sırasında idrar kaçırma ayrı bir yakınma olarak karşımıza çıkar. Sarkmaya sıklıkla eşlik eden pelvik taban zayıflığı bu duruma zemin hazırlar. Ayrıca sarkan dokunun görünür olması, kişinin beden algısını etkileyerek isteksizliğe neden olabilir.
İlişkide Ağrı Sarkmayla İlişkili Olabilir mi?
İlişki sırasında ağrının birçok nedeni bulunur ve sarkma bunlardan yalnızca biridir. Bu nedenle ağrının doğrudan sarkmaya bağlanmadan önce diğer olasılıkların da değerlendirilmesi gerekir.
Sarkmaya bağlı ağrı, genellikle organların yer değiştirmesiyle açıklanır. Aşağı inen rahim ve çevre dokular, temas sırasında beklenmedik biçimde bası altında kalabilir. Bu durum derinde hissedilen bir rahatsızlık yaratabilir.
İleri derecedeki sarkmalarda dışarı çıkan doku iç çamaşırına sürtünerek tahriş olabilir. Tahriş olmuş ve kimi zaman yüzeysel yara gelişmiş doku, temasla belirgin ağrı verir. Bu tabloda ağrı giriş bölgesinde tarif edilir.
Ağrının başka nedenleri de göz önünde bulundurulur. Menopoza bağlı doku incelmesi ve kuruluk, sarkma ile aynı dönemde bulunabilir ve ağrının asıl kaynağı olabilir. Pelvik taban kaslarının sürekli gergin kalması da giriş bölgesinde ağrıya yol açar. Endometriozis ve geçirilmiş ameliyatlara bağlı yapışıklıklar derin ağrının diğer nedenleri arasındadır.
Gevşeklik Hissi Neden Ortaya Çıkar?
Vajinada gevşeklik hissi, sarkma bulunan kadınlarda sık bildirilen bir yakınmadır. Bu hissin temelinde birden fazla mekanizma bulunur.
Vajinanın çevresini saran pelvik taban kasları, ilişki sırasında hissedilen sıkılık duygusunun büyük bölümünü oluşturur. Sarkmaya yol açan süreçler bu kasları da zayıflatır. Kaslar güçlerini yitirdiğinde vajina duvarlarına uyguladıkları basınç düşer ve temas duygusu azalır.
İkinci mekanizma, vajina duvarlarındaki yapısal değişimdir. Destek dokusunun zayıflaması vajina duvarlarının gerginliğini azaltır. Duvarlar daha gevşek hale gelir ve boşluk genişlemiş gibi algılanır.
Menopoza bağlı değişimler tabloya katkıda bulunur. Östrojen azalmasıyla vajina duvarı incelir, kıvrımları azalır ve esnekliği düşer. Bu değişimler, alınan duyumun farklılaşmasına yol açar. Hissin şiddeti ile muayenede saptanan bulgular her zaman örtüşmez; ruhsal durum ve beklentiler de bu algıyı biçimlendirir.
Sarkma İdrar Kaçırma ile Birlikte Yaşamı Nasıl Etkiler?
Sarkma ile idrar kaçırma sıklıkla bir arada bulunur. Her ikisinin temelinde de pelvik taban desteğindeki zayıflama yatar; bu nedenle ortak etkenler her iki tabloyu birlikte oluşturur.
İki sorunun bir arada bulunması, cinsel yaşam üzerindeki etkiyi belirginleştirir. İlişki sırasında idrar kaçırma olasılığı, kişide sürekli bir kaygı yaratır. Bu kaygı, ilişkiye odaklanmayı güçleştirir ve doyumu azaltır.
Kaçırma yaşanmasa bile, yaşanabileceği düşüncesi kaçınma davranışına yol açabilir. Bazı kadınlar ilişki öncesinde sıvı alımını kısıtlar ya da ilişkiden tümüyle kaçınır. Bu davranışlar, ilişkideki doğallığı olumsuz etkiler.
Şikâyetin dile getirilmemesi durumu daha da güçleştirir. Eşiyle konuşamayan kişide isteksizlik yanlış anlaşılabilir ve ilişkide gerginlik doğabilir. Oysa bu şikâyetler sık karşılaşılan ve değerlendirilebilir sağlık sorunlarıdır.
Bu Şikâyetler Ruhsal Olarak Nasıl Yansır?
Sarkmanın ruhsal etkileri, fiziksel şikâyetlerin şiddetiyle her zaman orantılı değildir. Hafif derecedeki bir sarkma bile bazı kadınlarda belirgin bir kaygı yaratabilir.
Beden algısındaki değişim öne çıkan bir başlıktır. Vajinada elle hissedilen ya da görülebilen bir doku bulunması, kişinin kendi bedenine ilişkin algısını etkileyebilir. Bu durum, kendini çekici bulmama duygusuna yol açabilir.
Kaygı ve utanç sık bildirilen duygulardır. Eşinin durumu fark edeceği ya da rahatsız olacağı düşüncesi, ilişkiden kaçınmaya neden olabilir. Bu kaçınma zamanla ilişkide mesafe yaratabilir.
Şikâyetlerin dile getirilmemesi, sorunun büyümesine katkıda bulunur. Kişi durumu kendine özgü ve utanılacak bir sorun sayabilir. Oysa sarkma sık karşılaşılan bir tablodur. Bu şikâyetlerin bir sağlık sorunu olarak ele alınabileceğinin bilinmesi, ruhsal yükü hafifletebilir. Uzun süren kaygı ve isteksizlik durumlarında ayrıca destek alınması yararlı olabilir.
Eşle İletişim Bu Süreçte Neden Önemlidir?
Sarkmaya bağlı şikâyetlerin eşle paylaşılması, sürecin yönetilmesinde belirleyici bir adımdır. Konunun konuşulmaması, yaşanan zorlukların yanlış yorumlanmasına yol açabilir. İsteksizlik ya da kaçınma davranışı, altındaki fiziksel neden bilinmediğinde ilişkiye yönelik bir mesafe olarak algılanabilir. Oysa bu şikâyetler sık karşılaşılan ve konuşulabilir bir sağlık konusudur.
Paylaşımın kişiye sağladığı yarar da göz ardı edilmemelidir. Şikâyetini tek başına taşıyan kadınlarda kaygı ve yalnızlık duygusu artabilir. Durumun anlaşıldığını bilmek bu yükü hafifletir. Ayrıca hangi durumlarda rahatsızlık yaşandığının açıkça belirtilmesi, ilişkinin karşılıklı olarak uyarlanabilmesine olanak tanır.
Bazı çiftler için bu konuşmayı başlatmak güç olabilir. Böyle durumlarda değerlendirmenin bir sağlık görüşmesi çerçevesinde ele alınması yardımcı olur. Tablonun tıbbi bir zeminde açıklanması, konunun kişisel bir eksiklik olarak değil, ele alınabilir bir durum olarak görülmesini kolaylaştırır.
Evreye Göre Şikâyetler Nasıl Değişir?
Cinsel yaşamla ilgili şikâyetlerin derecelerle ilişkisini anlamak için ölçümün mantığını bilmek yardımcı olur. Muayenede vajina girişi sıfır kabul edilir; sarkan yapının bu çizginin ne kadar üstünde ya da altında durduğu santimetre cinsinden yazılır. Girişin içinde kalan bir sarkma ile dışarı çıkan bir sarkma, bu ölçüm sayesinde birbirinden ayrılır. Şikâyetlerin niteliği çoğu zaman bu çizginin hangi tarafında bulunulduğuna göre değişir.
Erken evrelerde sarkma vajina girişinin belirgin biçimde içindedir. Bu aşamada cinsel yaşama ilişkin şikâyetler genellikle görülmez ya da hafif düzeyde kalır. Yakınmalar daha çok gevşeklik hissi biçiminde olabilir.
Sarkma giriş hizasına yaklaştığında şikâyetler belirginleşir. İlişki sırasında rahatsızlık, doluluk hissi ve engel duygusu bu aşamada daha sık bildirilir. Vajinada ağırlık hissi gün içinde artar.
İleri evrelerde sarkan doku vajina girişinden dışarı çıkar. Bu aşamada tahriş, yüzeysel yara ve kanama görülebilir; bunlar ilişkiyi güçleştirir. Bununla birlikte evre ile şikâyetlerin şiddeti her zaman örtüşmez. İleri evredeki bir kadın az yakınma tarif edebilirken, erken evredeki biri belirgin rahatsızlık yaşayabilir. Bu nedenle karar verilirken yalnızca evreye değil, kişinin yaşam kalitesindeki etkilenmeye de bakılır.
Hangi Durumlarda Hekimle Görüşülmelidir?
Cinsel yaşamda ortaya çıkan ve süreklilik kazanan bir rahatsızlık hissi, değerlendirme için yeterli bir gerekçedir. Bu konuların dile getirilmesi güç olsa da, sağlık değerlendirmesinin bir parçası olarak ele alınır.
İlişki sırasında ağrı, kanama ya da belirgin bir engel duygusu bulunması durumunda başvurulması önerilir. İlişki sırasında idrar kaçırma da dile getirilmeye değer bir şikâyettir.
Cinsel yaşama yansıyan şikâyetler tek başına başvuru için yeterli bir gerekçedir; bunların anlatılabilmesi için başka bir yakınmanın eşlik etmesi gerekmez. İlişki sırasında engel duygusu, ağrı ya da sarkan yapının konum değiştirmesine bağlı rahatsızlık bu kapsamdadır. Şikâyet nedeniyle yakınlıktan kaçınılması ve bunun eşle ilişkiyi etkilemeye başlaması da ele alınmalıdır. İdrar ya da dışkılama tarafındaki bulguların bunlara eklenmesi, değerlendirmenin kapsamını genişletir.
Vajina girişinden dışarı çıkan bir dokunun fark edilmesi, bu dokuda tahriş, yara ya da kanama görülmesi gecikmeden başvurulmasını gerektirir. Menopoz sonrası dönemde herhangi bir vajinal kanama, miktarı ne kadar az olursa olsun vakit geçirmeden değerlendirilmelidir. İsteksizliğin uzun sürmesi ve ruhsal olarak belirgin bir yük oluşturması durumunda da bu konunun görüşmede paylaşılması yerinde olur.
