Tüplerin uç bölümünün tıkanması ve tüp içinde sıvı birikerek genişlemesi tablosuna hidrosalpenks denir. Çoğu zaman belirti vermez ve başka bir nedenle yapılan incelemede saptanır. Gebe kalma güçlüğünün araştırılması sırasında ortaya çıkması sık görülen durumdur. Aşağıda bu tablonun nedenleri, değerlendirme yolları ve cerrahi yaklaşımlar ele alınmıştır.
Hidrosalpenks Nedir, Neden Oluşur?
Tüpler, yumurtalık ile rahim arasında bağlantı kuran ince kanallardır. Uç bölümleri karın boşluğuna açıktır ve yumurtayı yakalayacak biçimde yapılanmıştır.
Bu uç bölüm kapandığında tüpün kendi salgısı dışarı akamaz ve içeride birikir. Zamanla tüp genişler, duvarı incelir ve iç yüzeyindeki tüycüklü yapı işlevini yitirir.
Geçirilmiş üreme organı enfeksiyonları en sık nedendir. Cinsel yolla bulaşan bazı enfeksiyonlar tüplerde kalıcı hasar bırakabilir.
Karın içi ameliyatlara ve endometriozise bağlı yapışıklıklar da tüplerin uç bölümünü kapatabilir. Geçirilmiş dış gebelik ve apandisit gibi tablolar diğer nedenler arasındadır.
Belirtileri Nelerdir?
Birçok kişide belirti bulunmaz. Tablo, gebe kalma güçlüğü araştırılırken ya da başka bir nedenle yapılan ultrasonda saptanır.
Bazı kişilerde kasık bölgesinde süregelen künt bir ağrı olabilir. Ağrı tek taraflı olabileceği gibi iki tarafta da hissedilebilir.
Aralıklı olarak artan ve azalan sulu akıntı görülebilir. Bu, biriken sıvının zaman zaman rahim yoluyla boşalmasına bağlıdır.
Adet dönemlerinde ağrının belirginleşmesi de bildirilen bulgulardandır.
Nasıl Değerlendirilir?
İlk basamak ultrason incelemesidir. Genişlemiş tüp, yumurtalığın komşuluğunda uzamış ve sıvı içeren bir yapı olarak görülebilir.
Rahim filmi (histerosalpingografi) tüplerin açıklığını değerlendirir. Verilen madde tüpün uç bölümünde birikip karın boşluğuna geçemiyorsa tablo desteklenir.
Kapalı ameliyat (laparoskopi) hem tanıyı kesinleştirir hem de aynı seansta girişim yapılmasına olanak tanır. Tüplerin dış görünümü ve çevredeki yapışıklıklar doğrudan değerlendirilir.
Değerlendirmede tüpün genişliği, duvarının kalınlığı ve karşı tüpün durumu birlikte ele alınır. Karar bu bulgulara göre verilir.
Cerrahi Yaklaşımlar Nelerdir?
Tüpün çıkarılması (salpenjektomi) en sık uygulanan girişimdir. İşlemde hasarlı tüp, yumurtalığın kanlanması korunacak biçimde ayrılır ve alınır.
Tüpün uç bölümünün açılması (salpingostomi) bir başka seçenektir. Kapanmış uç, çiçek biçiminde açılarak dışa doğru katlanır. Duvarı ince olan ve tüycüklü yapısı korunmuş tüplerde düşünülür.
Tüpün rahim girişinden kapatılması, çıkarılmanın uygun olmadığı durumlarda uygulanabilir. Amaç, biriken sıvının rahim boşluğuna geçmesini engellemektir.
Girişimler genellikle kapalı yöntemle yapılır. Yaygın yapışıklık bulunması durumunda açık ameliyata geçilebilir.
Tüp Tedavisi Planlananlarda Durum
Tüp içinde biriken sıvının rahim boşluğuna geri kaçması, embriyonun tutunmasını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle tüp bebek uygulaması planlanan kişilerde hidrosalpenksin önceden ele alınması gündeme gelir.
Girişimin türü, tüpün durumuna ve kişinin yumurtalık rezervine göre belirlenir. Yumurtalığın kanlanmasının korunması bu kararda öncelikli başlıklardandır.
Tek taraflı tabloda karşı tüp sağlıklıysa doğal yoldan gebelik olasılığı sürer. İki taraflı tabloda ise yardımcı üreme yöntemleri gündeme gelir.
Girişim sonrası bekleme süresi ve sonraki adımlar kişiye göre planlanır.
Girişim Sonrası Süreç
Kapalı yöntemle yapılan girişimlerden sonra hastanede kalış süresi genellikle kısadır. İlk saatlerde omuz bölgesinde gerginlik hissedilebilir; bu, karına verilen gaza bağlıdır.
Kesi yerlerinin iyileşmesi birkaç hafta içinde tamamlanır. Ağır kaldırma ve zorlayıcı hareketlerden bu dönemde kaçınılır.
Ateş, artan karın ağrısı, kesi yerinde kızarıklık ya da akıntı olması durumunda değerlendirme gerekir.
Tüpün çıkarıldığı durumlarda adet düzeni ve hormon üretimi değişmez; yumurtalıklar yerinde kalır ve işlevini sürdürür.