Vajinanın ön duvarı, mesaneyi arkadan destekleyen bir bölme gibi çalışır. Bu bölmedeki bağ dokusu zayıfladığında mesane vajina içine doğru kabararak yer değiştirir. Tıp dilinde sistosel adı verilen bu tabloya yönelik cerrahi onarım, ön onarım olarak da bilinir. Aşağıda işlemin kimlerde gündeme geldiği, nasıl yapıldığı ve sonrasında beklenenler ele alınmıştır.
Sistosel Cerrahisi Hangi Şikâyetlerde Uygulanır?
En sık dile getirilen şikâyet, vajinada dolgunluk ya da aşağı doğru bir baskı hissidir. Gün ilerledikçe, ayakta durma süresi uzadıkça bu his belirginleşir; uzanınca hafifler. Bir bölüm kadında vajina girişinde yumuşak bir kabarıklığın elle hissedilmesi ilk fark edilen bulgudur.
İdrar boşaltmayla ilgili şikâyetler tabloya sık eşlik eder. Mesanenin tam boşalmadığı hissi, idrar akımının kesik kesik gelmesi ve işeme sonrası kısa sürede yeniden gitme gereksinimi bunların başında gelir. Bazı kişiler idrarını rahat yapabilmek için kabarıklığı elle geri itmek zorunda kaldığını belirtir; bu bulgu sarkmanın idrar boşaltmayı doğrudan etkilediğini gösterir.
Cerrahi karar yalnızca sarkmanın derecesine değil, şikâyetin günlük yaşamı ne ölçüde kısıtladığına dayanır. Hafif dereceli ve şikâyet yaratmayan sarkmalarda izlem yeterlidir. Pelvik taban egzersizleri ve vajinal destek halkası gibi ameliyatsız yaklaşımların denenmiş olması beklenir. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ya da mesanenin sürekli dolu kalması durumunda onarım daha erken gündeme gelebilir.
Mesane Sarkması Onarımı Nasıl Yapılır?
İşlem vajinal yoldan yapılır; karın kesisi gerekmez. Vajina ön duvarında boylamasına bir kesi açılır ve duvarın altındaki bağ dokusu tabakası ortaya konur. Mesane bu tabakadan dikkatle ayrılır.
Onarımın özü, gevşemiş bağ dokusunun orta hatta toplanmasıdır. İki yandaki sağlam doku kenarları birbirine yaklaştırılarak dikilir. Böylece mesanenin altında yeniden bir destek katmanı oluşturulur. Dikişler emilebilen malzemeyle atılır ve zamanla yerini kişinin kendi yara dokusuna bırakır.
Onarım tamamlandıktan sonra vajina duvarının fazlalık kısmı ölçülü biçimde çıkarılır ve kesi kapatılır. Bu aşamada dikkat edilen nokta, vajinanın gereğinden fazla daraltılmamasıdır. Bazı durumlarda desteği güçlendirmek için ek malzeme kullanımı gündeme gelebilir; bu karar sarkmanın derecesine, önceki girişimlere ve doku durumuna göre değerlendirilir.
Ek malzeme kullanımı konusunda yaklaşım yıllar içinde değişmiştir. Vajinal yoldan yerleştirilen sentetik yamalara bağlı bildirilen sorunlar nedeniyle bu uygulama sınırlandırılmıştır. Kullanılması düşünüldüğünde, olası sorunların ayrıntılı biçimde konuşulmuş olması gerekir.
Ameliyat Öncesinde Hangi Tetkikler İstenir?
Muayenede sarkmanın derecesi ve hangi bölmeleri kapsadığı belirlenir. Değerlendirme ıkındırma sırasında da yapılır, çünkü gerçek boyut bu sırada ortaya çıkar. Arka duvarda ya da kubbede eşlik eden bir sarkma varsa ameliyat planı buna göre genişletilir.
İdrar sonrası mesanede kalan miktarın ölçülmesi bu tabloda özel önem taşır; yüksek bulunması boşaltma sorununu ortaya koyar ve ameliyat sonrası izlemin planlanmasına yön verir. İdrar tahliliyle enfeksiyon dışlanır, çünkü sarkmaya bağlı boşaltma sorunu tekrarlayan enfeksiyona zemin hazırlayabilir.
Sarkma elle geriye itilerek öksürtme yapılır. Bu manevrayla ortaya çıkan idrar kaçırma, sarkmanın kapattığı gizli bir tabloya işaret eder ve ameliyat planını değiştirebilir. Anestezi hazırlığı kapsamında kan tetkikleri tamamlanır. Menopoz sonrası dönemde vajina dokusunun ince olduğu durumlarda ameliyat öncesi bölgesel hazırlık düşünülebilir.
Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu öyküsü varsa bu ayrıca değerlendirilir. Mesanenin tam boşalamaması bu enfeksiyonlara zemin hazırlayabilir; onarımın bu tabloya katkı sağlayıp sağlamayacağı ameliyat öncesinde konuşulur.
İdrar Kaçırma Ameliyatıyla Birlikte Yapılır mı?
Birlikte yapılması, kişinin muayene bulgularına göre değerlendirilen bir konudur. Sarkmayla birlikte belirgin bir stres tipi idrar kaçırma bulunuyorsa, aynı seansta askı işleminin eklenmesi gündeme gelebilir. Böylece ikinci bir ameliyat gerekmez.
Ameliyat öncesinde kaçırma şikâyeti bulunmayan ancak sarkma geri itildiğinde kaçırma ortaya çıkan kişilerde karar daha tartışmalıdır. Bu durumda sarkma düzeltildikten sonra kaçırmanın açığa çıkma olasılığı vardır. Ek girişimin aynı seansta yapılması ya da sonuca göre sonraya bırakılması seçenekleri kişiyle konuşulur.
Ek girişimin eklenmesi, iyileşme süresini ve karşılaşılabilecek sorunların çeşidini artırır. Öte yandan ikinci bir ameliyattan kaçınmayı sağlar. Bu dengenin kişiye göre tartılması, karar öncesinde ayrıntılı bir görüşmeyi gerekli kılar.
Karar verilirken kişinin görüşü de alınır. Kimileri tek bir ameliyatla süreci tamamlamayı tercih ederken, kimileri gereksiz olabilecek bir girişimden kaçınmayı seçer. İki yaklaşımın da savunulabilir yanları vardır; bu nedenle karar ortak biçimde verilir.
Ameliyat Sonrası Sonda Ne Kadar Kalır?
Sonda çoğunlukla ameliyat sırasında yerleştirilir ve ilk yirmi dört saat içinde çıkarılır. Bu süre, mesane çevresindeki dokularda gelişen ödemin bir miktar gerilemesi için ayrılmıştır. Bazı durumlarda aynı gün içinde çıkarılması da mümkündür.
Sonda çıkarıldıktan sonra idrar yapma denenir ve ardından mesanede kalan miktar ölçülür. Miktar beklenenin üzerindeyse sonda birkaç gün daha kalabilir. Ameliyat öncesinde boşaltma sorunu bulunan kişilerde bu süre daha uzun olabilir; sarkmanın uzun süredir var olduğu tablolarda mesanenin toparlanması zaman alır.
Sonda süresinin uzaması, ameliyatın sonucunu olumsuz gösteren bir bulgu değildir. Ödem gerilediğinde çoğu kişide boşaltma düzelir. Uzun sürmesi gereken durumlarda, sürekli sonda yerine aralıklı sonda uygulaması öğretilebilir; bu yöntem enfeksiyon açısından daha uygun bulunur.
İyileşme Süreci ve Günlük Hayata Dönüş Nasıldır?
Hastanede kalış çoğunlukla bir ile iki gündür. İlk günlerde vajinada baskı ve alt karında çekilme hissi duyulabilir. Ağrı kesici desteğiyle rahatlama sağlanır. Erken dönemde yürüyüşe başlanması istenir.
Kanamalı akıntı ilk iki ile üç hafta boyunca görülebilir ve giderek azalır. Dikişler emilebilen malzemeyle atıldığından alınmaları gerekmez; iyileşme ilerledikçe küçük parçalar hâlinde düşebilir. Bu durum olağandır.
Bu onarımda mesaneyi taşıyan ön duvar dokusu katlanarak kendi üzerine dikilir; dikişlerin dokuya yerleşmesi ve o katın yeniden taşıma gücü kazanması yaklaşık altı hafta ister. Karın içi basıncını yükselten her davranış bu kata doğrudan yansıdığından, yük taşıma ve mekik benzeri hareketler bu süre boyunca gündeme alınmaz. Bağırsakların yumuşak çalışması bu dönemin belirleyici başlığıdır. Oturarak yapılan işlere ikinci ya da üçüncü hafta içinde dönülebilir; birlikteliğe başlanması için altı hafta beklenir ve son sözü kontrol muayenesi söyler.
Bu dönemde pelvik taban egzersizlerine ne zaman başlanacağı kontrol muayenesinde belirlenir. Kasların desteklenmesi, onarımın üzerine binen yükün azaltılmasına katkı sağlayabilir. Erken başlanan egzersiz ise taze dikişleri zorlayabileceği için önerilmez.
Sarkma Tekrarlar mı?
Onarım, zayıflamış dokunun yeniden toplanmasına dayanır. Kullanılan doku kişinin kendi dokusu olduğundan, zamanla yeniden gevşemesi mümkündür. Bu nedenle sarkmanın yıllar içinde yeniden görülebileceği bilinen bir durumdur ve karar aşamasında konuşulur.
Tekrarlama olasılığını artıran etkenler bellidir. Sarkmanın başlangıçtaki derecesinin yüksek olması, kronik kabızlık, ağır kaldırmayı gerektiren iş, uzun süren öksürükle giden akciğer hastalıkları ve belirgin kilo fazlalığı bunların başında gelir. Bağ dokusunu ilgilendiren kalıtsal özellikler de tabloya katkı sağlayabilir.
Bu etkenlerin bir bölümü değiştirilebilir. Kabızlığın giderilmesi, kilo denetimi, sigaranın bırakılması ve ameliyat sonrası dönemde düzenli pelvik taban egzersizi bu yönde katkı sağlar. Tekrarlama görüldüğünde ilk adım her zaman yeniden ameliyat olmaz; şikâyetin düzeyine göre destek halkası ya da izlem tercih edilebilir.
Hangi Belirtiler Hekime Başvurmayı Gerektirir?
İdrar yapamama ya da yapmakta belirgin zorlanma gecikmeden değerlendirilmelidir. Alt karında artan dolgunluk ve ağrı bu tabloya eşlik edebilir. Sonda çıkarıldıktan sonra idrar yapılamaması durumunda beklenmemelidir.
Ateş, idrarda yanma, bulanıklık ve sık idrara çıkma enfeksiyon açısından inceleme gerektirir. Vajinal kanamanın adet miktarını aşması ya da pıhtılı gelmesi başvuru nedenidir. Kötü kokulu akıntı, yara yerinde iyileşme sorununa işaret edebilir.
Ön duvar onarıldıktan sonra arka bölmede daha önce fark edilmeyen bir sarkmanın belirginleşmesi bildirilmiş bir durumdur; kişi bunu tuvalete gittiğinde aşağıda duyulan yeni bir dolgunluk olarak tarif edebilir ve iyileşme dönemi geçtikten sonra dile getirmesi istenir. Vajina duvarının fazla daraltıldığı durumlarda birleşmede ortaya çıkan ağrı da kontrole alınır. Baldırlardan yalnızca birinde gelişen şişlik ile ani başlayan soluk darlığı ise pıhtı açısından beklemeden ele alınır.