Tüp bağlama, gebeliği kalıcı biçimde önlemeye yönelik cerrahi bir yöntemdir. Yumurtanın sperme ulaşmasını engelleyen bu işlem, geri dönüşü güç bir uygulama olarak değerlendirilir. Bu nedenle karar aşaması, işlemin kendisi kadar önem taşır. Aşağıda yöntemin nasıl etki ettiği, kimler için düşünüldüğü ve sonrasında nelerin beklendiği anlatılmıştır.
Tüp Bağlama Nasıl Etki Eder?
Yumurtalıktan serbest kalan yumurta, tüp içinde ilerleyerek rahme doğru yol alır. Döllenme çoğunlukla tüpün geniş bölümünde gerçekleşir. Tüpün kapatılması, bu buluşmanın gerçekleşmesini engeller.
İşlem yumurtalıkların çalışmasını durdurmaz. Yumurtlama sürer ve hormon üretimi devam eder. Serbest kalan yumurta vücut tarafından kendiliğinden emilir.
Adet düzeni bu işlemden etkilenmez. Hormon üretimi sürdüğü için adetler önceki düzeninde devam eder. Menopozun erken başlamasına yol açtığı yönündeki yaygın inanış doğru değildir.
Yöntemin koruma gücü yüksektir ancak hiçbir yöntem tümüyle kesin sonuç sağlamaz. Seyrek de olsa gebelik oluşabildiği bildirilmiştir. Bu durumda gebeliğin tüp içine yerleşme olasılığı arttığı için değerlendirme önem kazanır.
Cinsel yaşam üzerinde olumsuz bir etkisi bildirilmemiştir. İstek ve uyarılma hormonal düzenle ilişkili olduğu ve bu düzen sürdüğü için değişiklik beklenmez. Gebelik kaygısının ortadan kalkmasıyla bazı kadınların kendini daha rahat hissettiği de bildirilmiştir.
Kimler İçin Uygun Bir Yöntemdir?
Bu yöntem, çocuk sahibi olma isteğinin tamamlandığından emin olan kadınlar için düşünülür. Kararın kalıcı olması nedeniyle acele verilmemesi önerilir. Görüşmede bu netliğin sağlanması sürecin önemli bir aşamasıdır.
Gebeliğin annenin sağlığı açısından belirgin bir yük oluşturduğu durumlarda da gündeme gelir. Süregen kalp hastalığı, ileri böbrek hastalığı ve benzeri tablolar bu grupta değerlendirilir. Bu kararlar ilgili uzmanlık dallarıyla birlikte verilir.
Geri dönüş isteğinin genç yaşta işlem yaptıranlarda daha sık görüldüğü bildirilmiştir. İlişki durumunda yaşanan değişiklikler bu isteğin başlıca nedenidir. Bu bilginin karar öncesinde paylaşılması uygun olur.
Diğer yöntemlerin de bu görüşmede ele alınması beklenir. Uzun etkili geri dönüşümlü seçenekler benzer düzeyde koruma sağlar ve kalıcı değildir. Eşin sterilizasyonu da karşılaştırmalı olarak konuşulan bir seçenektir.
Kararın eşle birlikte konuşulması önerilir. Bununla birlikte karar kadının kendi bedenine ilişkindir ve bu konudaki isteğinin esas alınması gerekir. Görüşmede bu ayrımın açıkça belirtilmesi uygun olur.
İşlem Nasıl Yapılır?
Bu girişimde amaç yalnızca tüplerin geçişini kapatmak olduğundan geniş bir çalışma alanına gerek duyulmaz; bu nedenle çoğunlukla kameralı teknik yeterli olur. Göbek çukurundan girilerek karın boşluğuna karbondioksit verilir ve karın duvarı bağırsaklardan uzaklaştırılır. Kasık hizasında açılan bir ya da iki milimetrik noktadan ilerletilen aletlerle tüpler bulunur ve klips takılarak, bir bölümü çıkarılarak ya da yakılarak geçiş kapatılır. Doğumdan hemen sonra planlandığında ise rahim yukarıda olduğu için göbek altından yapılan küçük bir kesi de yeterli olabilir.
Tüpler bulunur ve kapatma işlemi uygulanır. Bu amaçla klips takılması, halka geçirilmesi, yakılarak kapatılması ya da bir bölümünün çıkarılması gibi yollar kullanılır. Hangi yöntemin seçileceği koşullara göre belirlenir.
Son yıllarda tüplerin tümüyle çıkarılması yönünde bir eğilim bulunmaktadır. Bu tercihin gerekçesi, bazı yumurtalık kanserlerinin tüp ucundan kaynaklandığına ilişkin bulgulardır. Bu yaklaşımın uygun olup olmadığı kişiye göre değerlendirilir.
İşlem genel anestezi altında yapılır ve genellikle yarım saat ile bir saat arasında sürer. Karın içinde yapışıklık bulunması süreyi uzatabilir. İşlem sonunda gaz boşaltılır ve kesiler kapatılır.
İşlem sonrasında cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı bir koruma sağlanmadığı unutulmamalıdır. Bu açıdan koruma gerektiğinde ayrıca önlem alınması gerekir. Bu bilgi görüşmede paylaşılan başlıklardandır.
Doğumla Birlikte Uygulanabilir mi?
Sezaryen sırasında bu işlemin aynı seansta yapılması mümkündür. Bebek doğduktan ve rahim kapatıldıktan sonra tüplere ulaşılır. Ek bir kesi gerekmediği için işlem kısa sürer.
Normal doğumdan sonraki ilk günlerde de uygulanabilir. Bu dönemde rahim henüz büyük olduğu için tüpler göbek altından kolayca ulaşılabilir konumdadır. Küçük bir kesiyle işlem tamamlanabilir.
Bu zamanlamanın avantajı, ek bir ameliyat ve ek bir anestezi gerektirmemesidir. Hastanede kalış süresi de uzamaz. Bu nedenle karar önceden verilmişse bu seçenek sık tercih edilir.
Buna karşın doğum sonrası dönemde verilen kararlarda pişmanlık oranının daha yüksek bildirildiği bilinmektedir. Bu nedenle kararın gebelik sırasında, sakin bir görüşmede verilmiş olması tercih edilir. Bebeğin sağlık durumunun da bu kararda göz önünde bulundurulması gerekir.
Doğum sırasında beklenmedik bir durum gelişirse planlanan işlem ertelenebilir. Kanama, bebekle ilgili bir sorun ya da annenin genel durumundaki değişiklik bu gerekçeler arasındadır. Bu durumda işlem daha sonraki bir tarihe bırakılır.
İşlem Öncesinde Hangi Değerlendirmeler Yapılır?
Görüşmede kararın kalıcılığı ayrıntılı biçimde açıklanır. Geri döndürme girişimlerinin her zaman sonuç vermediği ve ek maliyet gerektirdiği anlatılır. Bu bilgilendirme, onam sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Mevcut bir gebeliğin bulunmadığının doğrulanması gerekir. Bu amaçla gebelik testi istenir. İşlemin adet döngüsünün belirli bir döneminde planlanması da bu doğrulamaya katkı sağlar.
Kan tahlilleri, anestezi değerlendirmesi ve gerektiğinde ek incelemeler yapılır. Süregen hastalıklar, geçirilmiş karın ameliyatları ve kullanılan ilaçlar kaydedilir. Kan sulandırıcı kullanımı varsa düzenleme önceden yapılır.
Diğer korunma seçeneklerinin karşılaştırmalı olarak sunulması beklenir. Kişinin bu seçenekleri değerlendirebilmesi için yeterli süre tanınması uygun olur. Kararın baskı altında verilmemesi bu sürecin temel ilkesidir.
İyileşme Süreci Nasıl İlerler?
Kapalı yöntemle yapılan işlemlerde çoğu kişi aynı gün ya da ertesi gün taburcu edilir. Ayağa kalkma ilk saatlerde başlatılır. İlk günlerde hafif karın ağrısı ve şişkinlik görülebilir.
Karına verilen gaza bağlı omuz ağrısı bir ya da iki gün sürebilir. Hareket etmek bu şikâyeti azaltır. Ağrı kesici kullanımı genellikle birkaç günle sınırlı kalır.
Günlük yaşama dönüş çoğu kişide birkaç gün içinde gerçekleşir. Ağır kaldırmadan yaklaşık iki hafta kaçınılması önerilir. Doğumla birlikte yapılan uygulamalarda iyileşme, doğumun kendi seyriyle birlikte ilerler.
Yöntemin koruyuculuğu işlemden hemen sonra başlar; ek bir bekleme süresi gerekmez. Buna karşın işlem gününden önceki dönemde oluşmuş bir gebelik olasılığı göz önünde bulundurulur. Cinsel yaşama dönüş için hekimin belirlediği süre beklenir.
Kesi yerlerinin bakımı basittir ve genellikle özel bir işlem gerektirmez. Duş alma izni hekim tarafından belirlenir. Kontrol muayenesinin planlandığı gibi yapılması, iyileşmenin izlenmesini sağlar.
Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?
Ameliyat sonrası dönemde ateş yükselmesi, kesi yerlerinde kızarıklık, akıntı ve şişlik gecikmeden bildirilmelidir. Bu bulgular enfeksiyon açısından değerlendirilir.
Karın ağrısının giderek şiddetlenmesi, bulantının dinmemesi ve bağırsak hareketlerinin başlamaması bekleme gerekçesi sayılmaz. Bu tablo, girişim sonrası bağırsak işlevindeki bir aksamayla ilişkili olabilir ve değerlendirme gerektirir. Bacakta tek taraflı ağrılı şişlik ve nefes darlığı da aynı ivedilikte ele alınır.
İşlemden sonra adet gecikmesi yaşanması değerlendirme gerektirir. Seyrek de olsa gebelik oluşabildiği için bu durumun göz ardı edilmemesi gerekir. Gebelik oluştuğunda yerleşim yerinin doğrulanması önem taşır.
Tek taraflı kasık ağrısı ve lekelenmeyle birlikte adet gecikmesi bulunması gecikmeden başvuru gerektirir. Bu üçlü, dış gebelik açısından değerlendirilmesi gereken bir örüntüdür.
Hangi Riskler ve Komplikasyonlar Söz Konusudur?
Kanama, bu işlemde de olası bir durumdur. Tüp çevresindeki damarların zedelenmesi buna yol açabilir. Belirgin kanama gelişmesi durumunda ek girişim gerekebilir.
İltihaplanma olasılığı ayrıca göz önünde tutulur. Yüzeydeki giriş noktasından kaynaklanabileceği gibi derindeki boşlukta da yerleşebilir. Vücut ısısının yükselmesi, sancının şiddetlenmesi ve yaradan sıvı sızması bu tabloya işaret eder.
Çevredeki yapıların zarar görmesi az rastlanan, buna karşın önceden konuşulması gereken bir başlıktır. Bu kapsamda bağırsak halkaları, idrar torbası ve büyük damarlar değerlendirmeye alınır. Geçmiş karın cerrahilerinden kalan bantların bulunması, söz konusu ihtimali yükseltir.
İşlemin başarısız olması ve gebelik oluşması da olası bir sonuçtur. Bu durumda gebeliğin tüp içine yerleşme olasılığı yükselir. Anesteziye bağlı sorunlar ve kararla ilgili sonradan yaşanan pişmanlık da bu değerlendirmenin parçasıdır ve işlem öncesinde konuşulur.