AMH, FSH, LH, estradiol, progesteron ve androjen hormonları neyi ölçer? Yumurtalık rezervi, yumurtlama ve adet düzeni hakkında bu testlerin verdiği bilgi ve ölçüm zamanının önemi.
Yumurtalıkların çalışması, beyinden gelen uyarılarla yumurtalık yanıtı arasındaki dengeye bağlıdır. Bu dengeyi oluşturan hormonlar kandan ölçülebilir. Ölçüm sonuçları yumurtalık rezervi, yumurtlamanın gerçekleşip gerçekleşmediği ve adet düzensizliğinin kaynağı hakkında yol gösterir. Sorunun yumurtalık kaynaklı mı yoksa beyindeki uyarı merkezinden mi geldiği de bu ölçümlerin karşılaştırılmasıyla ayrılır.
Testler genellikle adet düzensizliği, tüylenme artışı, gebe kalmakta güçlük, adetin tamamen kesilmesi ya da menopoza yaklaşıldığı kuşkusu nedeniyle istenir. Yardımcı üreme tedavisi planlanırken de bu ölçümler tedavinin şeklini belirlemeye yardım eder. Ergenlikte adetin hiç başlamaması durumunda da aynı ölçümler ilk basamakta yer alır.
Adet döngüsü boyunca hormon düzeyleri sürekli değişir. Bu yüzden her testin kendine ait bir ölçüm penceresi vardır. Bazıları kanamanın ilk günlerinde, bazıları yumurtlama beklendiği dönemde, bazıları ise döngünün ikinci yarısında anlam kazanır. Yanlış günde alınan bir kan örneği, gerçekte sorun olmayan bir tabloyu sorunlu gösterebilir.
Yumurtalık rezervini yansıtan ölçüm döngüden bağımsız yapılabilir; buna karşın doğum kontrol hapı kullanımı, yakın geçmişteki bir yumurtalık ameliyatı ve D vitamini durumu sonucu etkileyebilir. Laboratuvarların çalışma yöntemleri farklı olduğu için aynı kişide değişik laboratuvarlardan çıkan sonuçlar birebir örtüşmeyebilir.
Hiçbir hormon sonucu tek başına okunmaz. Ölçümler birbirine oranla, muayene bulgusuyla, ultrason görüntüsüyle ve kişinin yaşıyla birlikte değerlendirilir. Sayılar doğurganlığın kesin bir ölçüsü değildir; tedaviye verilecek yanıt hakkında bir tahmin sunar. Rezervi düşük bildirilen kişilerde kendiliğinden gebelik oluşabildiği gibi, rezervi yüksek bildirilen kişilerde de gecikme görülebilir.
Adet düzeninde aylarca süren bir bozulma, memeden akıntı, hızlanan tüylenme ya da bir yıla yaklaşan korunmasız denemeye karşın gebelik oluşmaması durumunda değerlendirmenin bir hekimle yürütülmesi doğru olur.
Son güncelleme: · İçerik sorumlusu: Op. Dr. Elif Nazlı Çetindağ