Pelvik taban kas egzersizlerini destekleyen yöntemlerden biri, vajina içine yerleştirilen küçük ağırlıklarla dirence karşı çalışmadır. Vajinal ağırlık konileri olarak bilinen bu araçlar, kasların düşmemesi için kendiliğinden kasılmasını sağlayarak egzersize somut bir hedef kazandırır. Evde uygulanabilir olması, kişinin programı sürdürmesini kolaylaştırır. Aşağıda bu araçların nasıl kullanıldığı ve nelere dikkat edilmesi gerektiği açıklanmıştır.
Vajinal Ağırlık Konileri Nasıl Kullanılır?
Koniler, vajina içine yerleştirilebilecek biçimde tasarlanmış, farklı ağırlıklarda küçük araçlardır. Genellikle bir set halinde bulunur ve setteki her koni farklı bir ağırlığa sahiptir. Bazı modellerde dış kısımda çıkarmayı kolaylaştıran ince bir ip bulunur. Yüzeyleri, vücut için uygun kabul edilen malzemelerden yapılır.
Kullanımdan önce eller yıkanır ve koni önerilen yöntemle temizlenir. Ardından yatar ya da tek ayak yükseltilmiş ayakta pozisyonda, gerekirse su bazlı kayganlaştırıcı yardımıyla vajina içine yerleştirilir. Koninin tümüyle içeride, pelvik taban kaslarının hizasında bulunması istenir. Yerleştirmenin tampon kullanımına benzer biçimde yapıldığı belirtilir.
Koni yerleştirildikten sonra kişi ayağa kalkar. Yer çekimi etkisiyle koni aşağı doğru inme eğilimi gösterir; bunu önlemek için pelvik taban kasları kendiliğinden kasılır. Bu kasılma, kişinin ayrıca çaba göstermesini gerektirmeyen bir refleks yanıttır. Amaç, koninin belirlenen süre boyunca düşmeden tutulmasıdır. Bu sırada olağan hareketler sürdürülebilir.
Hangi Şikâyetlerde Yararlı Olabilir?
Stres tipi idrar kaçırma, bu yöntemin en sık değerlendirildiği tablodur. Öksürme, hapşırma, gülme ya da ağırlık kaldırma sırasında kaçırma bulunan ve pelvik taban kasları zayıf olan kişilerde egzersiz programına destek olarak planlanır. Dirence karşı çalışma, kas gücünün artırılmasına katkı sağlar.
Sıkışma tipi kaçırma ve aşırı aktif mesane tablolarında da destekleyici olarak kullanılabilir. Güçlenen pelvik taban kasları, sıkışma hissi geldiğinde bilinçli kasılmayla kaçırmanın önlenmesine yardımcı olur. Karışık tip kaçırmada her iki bileşene katkı sağlayabilir.
Doğum sonrası dönemde pelvik taban kaslarının zayıf kaldığı durumlar ve hafif dereceli pelvik organ sarkması diğer uygulama alanlarıdır. Cinsel ilişkide gevşeklik hissi bildiren kişilerde de değerlendirilebilir. Buna karşılık pelvik taban kaslarının aşırı gergin olduğu tablolarda bu yöntem uygun değildir ve şikâyetleri artırabilir. Bu ayrımın muayeneyle belirlenmesi gerekir; kullanıma başlamadan önce hekim değerlendirmesi önerilir.
Egzersize Nasıl Başlanır?
Başlangıçta setteki en hafif koni seçilir. Kişinin bu ağırlığı zorlanmadan tutabilmesi beklenir. Doğrudan ağır konilerle başlanması, kasların yorulmasına ve yanlış kas gruplarının devreye girmesine yol açabilir. Bu nedenle kademeli ilerleme esastır.
İlk uygulamalar için mesanenin boşaltılmış olması istenir. Dolu mesane hem rahatsızlık verir hem de kaçırmaya yol açabilir. Uygulamanın sakin bir ortamda ve acele edilmeden yapılması, kişinin kasını hissetmesini kolaylaştırır. İlk günlerde koninin yerinde durup durmadığını denetlemek için kısa süreli denemeler yapılabilir.
Koni yerleştirildikten sonra kişi ayakta durur ve önce yerinde bekler. Koninin düşmediği görülünce yürüme, merdiven çıkma gibi hareketler eklenir. Zorlanma durumunda pelvik taban kaslarının bilinçli olarak kasılması yardımcı olur; ancak amaç sürekli kasılı durmak değil, düşme eğiliminde kasılmanın devreye girmesidir. Karın, kalça ve bacak kaslarının sıkılmamasına dikkat edilir. Uygulama sırasında ıkınmaktan kaçınılmalıdır; ıkınma koninin düşmesine ve pelvik tabana ek yük binmesine yol açar.
Günde Ne Kadar Süre Uygulanır?
Yaygın uygulama, günde bir ya da iki kez, on beş ila yirmi dakikalık dönemler halinde çalışmaktır. Başlangıçta bu süre daha kısa tutulabilir; beş dakikayla başlanıp kademeli olarak artırılması önerilen bir düzendir. Sürenin zorlanmadan tamamlanabilmesi esastır.
Uygulamanın günün belirli bir saatine bağlanması, alışkanlık haline gelmesini kolaylaştırır. Ev işleri yapılırken, yemek hazırlanırken ya da kısa bir yürüyüş sırasında uygulanabilir. Ancak ağır kaldırma gerektiren işler ve yoğun egzersiz sırasında kullanılması önerilmez; bu durumlar pelvik taban üzerinde ek yük oluşturur.
Programın haftada beş ila yedi gün sürdürülmesi genellikle önerilir. Kas dokusunda gerçekleşen değişiklik zaman gerektirir; şikâyetlerde ilk fark edilir gelişme genellikle altı ila sekiz hafta içinde bildirilir. Belirgin bir yanıtın değerlendirilmesi için üç aylık bir süre beklenir. Uygulama süresi ve sıklığı kişiye göre değişebilir; program hekim ya da fizyoterapist tarafından planlanır.
Ağırlık Nasıl Artırılır?
Ağırlık artırma kararı, kişinin mevcut koniyi rahatça tutabilmesine bağlıdır. Ölçüt olarak genellikle şu kabul edilir: kullanılan koni, belirlenen süre boyunca düşmeden tutulabiliyor ve bu sırada yürüme ile merdiven çıkma gibi hareketler zorlanmadan yapılabiliyorsa bir üst ağırlığa geçilebilir.
Geçiş kademeli olmalıdır. Bir üst koniye geçildiğinde süre yeniden kısaltılabilir ve kademeli olarak artırılabilir. Yeni ağırlıkta zorlanma yaşanıyorsa bir önceki koniye dönülmesi uygun bir yaklaşımdır; bu geri dönüş bir gerileme değil, programın doğru ayarlanmasıdır. Aceleci ilerleme, kasların yorulmasına ve programdan vazgeçilmesine yol açabilir.
Öksürme ya da hapşırma sırasında koninin yerinde kalabilmesi, ilerlemeyi gösteren bir başka ölçüttür. Setteki en ağır koni rahatça tutulabilir hale geldiğinde, programın sürdürülmesi için uygulama süresi uzatılabilir ya da hareket içeren çalışmalar eklenebilir. Ağırlık artırma sıklığı ve programın nasıl ilerletileceği kişiye göre planlanır; bu konuda hekim ya da fizyoterapist yönlendirmesi alınması önerilir.
Kimlere Uygun Değildir?
Gebelik döneminde bu yöntem kullanılmaz. Doğum sonrası erken dönemde de uygulanmaz; başlangıç için genellikle doğum sonrası altıncı hafta kontrolünün tamamlanması ve hekim onayının alınması beklenir. Dikiş bölgesinin iyileşmemiş olduğu durumlarda kullanım uygun değildir.
Aktif vajinal enfeksiyon, idrar yolu enfeksiyonu ya da bölgede açık yara bulunan kişilerde uygulama ertelenir. Adet döneminde kullanılması genellikle önerilmez. Yakın zamanda pelvik bölgeye ameliyat geçirmiş kişilerde başlangıç zamanı hekim tarafından belirlenir.
Pelvik taban kaslarının aşırı gergin olduğu tablolarda bu yöntem uygun değildir; dirence karşı çalışma gerginliği artırarak ağrıyı ve boşaltma güçlüğünü derinleştirebilir. Cinsel ilişkide ağrı, vajinada kasılma ve muayenede zorlanma bulunan kişilerde bu olasılık dikkate alınmalıdır. İleri derecede sarkma bulunanlarda koninin yerinde durmaması nedeniyle yöntem etkili olmayabilir. Rahim içi araç kullanımı ve kullanılan malzemeye karşı duyarlılık da değerlendirilen başlıklardır. Uygunluk kararı hekim tarafından verilir.
Hangi Durumlarda Kullanıma Ara Verilmeli?
Uygulama sırasında ya da sonrasında ağrı hissedilmesi, kullanıma ara verilmesini gerektiren ilk durumdur. Egzersiz sonrası hafif kas yorgunluğu olağan kabul edilebilir; ancak keskin, batıcı ya da uzun süren ağrı beklenen bir durum değildir ve değerlendirilmesi gerekir.
Kanama ya da lekelenme görülmesi durumunda uygulamaya ara verilir. Kötü kokulu, renk değiştirmiş ya da miktarı artmış akıntı ortaya çıkarsa enfeksiyon açısından değerlendirme yapılır. Bölgede kaşıntı, yanma, kızarıklık ve tahriş gelişmesi kullanılan malzemeye karşı duyarlılığı düşündürebilir.
Adet dönemi boyunca, aktif enfeksiyon varlığında ve ateşli hastalık dönemlerinde uygulamaya ara verilir. İdrar yapmada zorlanma, akımın zayıflaması ya da mesanenin boşalmadığı hissi ortaya çıkarsa kullanım durdurulup değerlendirme yapılmalıdır. Koninin çıkarılamaması durumunda zorlanmamalı ve hekime başvurulmalıdır. Şikâyetlerin uygulamaya başladıktan sonra artması, kasların gergin olabileceğini düşündüren önemli bir geri bildirimdir.
Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?
Kullanım sırasında ya da sonrasında belirgin ağrı, kanama, kötü kokulu akıntı ya da bölgede tahriş gelişmesi durumunda değerlendirme önerilir. Koninin çıkarılamaması da başvuru gerektiren bir durumdur; zorlayarak çıkarmaya çalışılmamalıdır.
İdrarda yanma, sık idrara çıkma, ateş, bel ağrısı ve idrarda bulanıklık idrar yolu enfeksiyonu açısından inceleme gerektirir. İdrar yapmada zorlanma, akımın zayıflaması ve mesanenin boşalmadığı hissi de başvuru gerektiren belirtilerdir.
Vajinada dolgunluk hissinin başlaması ya da artması, elle fark edilen kabarma ve aşağı doğru baskı duygusu sarkma açısından muayene edilmesi gereken bulgulardır. Üç aylık düzenli kullanıma karşın idrar kaçırma şikâyetlerinde değişiklik olmaması, programın gözden geçirilmesi için geçerli bir gerekçedir. Egzersize başladıktan sonra şikâyetlerin artması durumunda kullanıma ara verilerek muayene edilmesi uygun olur.