Adet kanamasından önceki ve sonraki günlerde görülen kahverengi akıntı, kadınların sık dile getirdiği şikâyetlerdendir. Bu akıntının rengi çoğu zaman kaygı yaratır; oysa çoğu durumda beklenen bir seyrin parçasıdır. Yine de akıntının süresi, miktarı ve eşlik eden şikâyetler bazı durumlarda değerlendirme gerektirebilir. Aşağıda kahverengi akıntının nasıl oluştuğu, hangi nedenlerle ortaya çıktığı ve ne zaman inceleme gerektirdiği genel hatlarıyla açıklanmıştır.
Kahverengi Akıntı Nasıl Oluşur?
Kahverengi akıntının temelinde eski kan bulunur. Kan, vücut dışına çıkmadan önce bir süre beklediğinde havayla ve vücut salgılarıyla temas ederek renk değiştirir. Parlak kırmızı renk önce koyulaşır, ardından kahverengiye döner. Bu değişim kanın taze olmadığını gösteren doğal bir süreçtir.
Kanın yavaş akması bu bekleme süresini uzatır. Kanamanın başlangıcında ya da sonunda akış hızı düşük olduğu için renk daha koyu görünür. Bu nedenle adetin ilk ve son günlerinde kahverengi akıntı görülmesi beklenen bir durumdur ve tek başına sorun belirtisi sayılmaz.
Akıntının miktarı da renk algısını etkiler. Az miktarda kan, vajinal salgılarla karışarak sulu ve açık kahverengi bir görünüm alabilir. Daha yoğun ve uzun süre beklemiş kan ise koyu kahverengi, hatta siyaha yakın görünebilir. Bu görünüm çoğu zaman kanın ne kadar beklediğiyle ilişkilidir.
Bazı durumlarda kanın vücut içinde beklemesi belirli nedenlere bağlıdır. Uzun süre yatmak, hareketsiz kalmak ya da kanamanın yavaş seyretmesi bu duruma katkı sağlar. Sabah kalkışta görülen koyu renkli akıntı çoğunlukla bu mekanizmayla açıklanır ve beklenen bir bulgudur.
Adet Öncesi Kahverengi Akıntının Nedenleri Nelerdir?
Kanamadan önceki bir iki gün içinde görülen kahverengi lekelenme sık karşılaşılan bir durumdur. Rahim iç zarı dökülmeye başlarken kanama henüz yoğunlaşmamıştır. Az miktarda kan yavaş biçimde dışarı çıkar ve bu süre içinde renk değiştirir. Bu tablo adetin habercisi olarak değerlendirilir.
Yumurtlamadan sonra oluşan yapının yeterli progesteron salgılayamaması bir diğer nedendir. Progesteron düzeyi beklenenden erken düştüğünde rahim iç zarı kısmen dökülmeye başlar. Bu durum kanama başlamadan birkaç gün önce lekelenme biçiminde kendini gösterebilir ve bazı kadınlarda her döngüde tekrarlar.
Rahim içi araçlar ve hormon içerikli doğum kontrol yöntemleri de adet öncesi lekelenmeye yol açabilir. Bu değişiklikler özellikle yönteme başlandıktan sonraki ilk aylarda görülür ve genellikle zamanla azalır. Hapların düzensiz alınması da benzer bir tabloya neden olabilir.
Rahim iç zarında gelişen polipler ve myomlar adet öncesi lekelenmenin yapısal nedenleri arasındadır. Bu oluşumlar kanama düzenini bozarak beklenenden erken lekelenmeye yol açabilir. Lekelenmenin uzun sürmesi ve birkaç döngü boyunca tekrarlaması durumunda bu olasılıklar araştırılır.
Adet Sonrası Kahverengi Lekelenme Neden Görülür?
Kanamanın bitiminde görülen kahverengi akıntı, rahim içinde kalan son kan parçalarının atılmasıyla ilişkilidir. Bu artıklar yavaş biçimde dışarı çıkar ve bu süre içinde koyulaşır. Bir iki gün süren bu tablo beklenen bir seyrin parçasıdır ve çoğu kadında görülür.
Rahmin kasılma düzeni bu süreçte rol oynar. Kasılmalar zayıf olduğunda kanın tümüyle boşalması gecikebilir ve lekelenme birkaç gün daha sürebilir. Bu durum özellikle doğum yapmamış kadınlarda ve rahim yapısında farklılık bulunanlarda daha belirgin olabilir.
Lekelenmenin bir haftadan uzun sürmesi ise beklenen sınırların dışına çıkar. Bu tablo rahim iç zarındaki değişiklikleri, polip ya da myom gibi yapısal nedenleri düşündürebilir. Adet sonrası uzun süren lekelenme, hormonal düzensizliklerle de ilişkili olabilir.
Rahim ağzındaki değişiklikler de adet sonrası lekelenmeye yol açabilir. Rahim ağzında bulunan hassas doku ya da polipler temasla kolayca kanayabilir. Bu tabloda lekelenme genellikle ilişki sonrasında belirginleşir ve ayrıca değerlendirilir.
Kahverengi Akıntı Gebelik Belirtisi Olabilir mi?
Döllenmiş yumurtanın rahim iç zarına yerleşmesi sırasında az miktarda kanama görülebilir. Yerleşme kanaması olarak adlandırılan bu tablo, beklenen adet tarihine yakın günlerde ortaya çıkar. Genellikle çok az miktardadır, kısa sürer ve kahverengi lekelenme biçiminde kendini gösterir.
Bu kanamanın adet kanamasından ayırt edilmesi kolay olmayabilir. Yerleşme kanaması adet kanamasına göre belirgin biçimde az miktardadır ve bir iki günde sonlanır. Adet kanaması ise zamanla yoğunlaşarak birkaç gün sürer. Bu ayrım tek başına yeterli olmadığından gebelik testi yol gösterir.
Gebeliğin erken döneminde de kahverengi lekelenme görülebilir. Bu bulgu her zaman bir sorunu göstermez ve gebeliklerin bir bölümünde karşılaşılır. Yine de gebelik döneminde ortaya çıkan her kanamanın hekim tarafından değerlendirilmesi beklenir.
Gebelikte lekelenmeye karın alt bölgesinde ağrı, kasık ağrısı ya da kanamanın yoğunlaşması eşlik ediyorsa bu durum vakit geçirmeden ele alınır. Rahim dışı yerleşimli gebelik olasılığı bu bulgularla birlikte değerlendirilir. Gebelik testi olumlu olan kişilerde kanama görülmesi hekim değerlendirmesini gerektirir.
Hangi Enfeksiyonlar Kahverengi Akıntıya Yol Açabilir?
Rahim ağzının iltihaplanması kahverengi akıntının nedenleri arasındadır. İltihaplanan doku hassaslaşır ve kolay kanayabilir. Bu kanama az miktarda olduğu için dışarı çıkarken renk değiştirir ve kahverengi akıntı olarak fark edilir. Bu tabloya kaşıntı, yanma ve akıntı miktarında artış eşlik edebilir.
Cinsel yolla bulaşan bazı enfeksiyonlar rahim ağzını etkileyerek benzer bir tabloya yol açabilir. Bu enfeksiyonların bir bölümü uzun süre belirti vermeden seyreder. Lekelenme, kimi zaman fark edilen tek bulgu olabilir. Bu nedenle süregelen lekelenmede enfeksiyon olasılığı da değerlendirilir.
Rahim içi enfeksiyonlar daha belirgin şikâyetlerle ortaya çıkar. Bu tabloda karın alt bölgesinde ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı ve genel halsizlik görülebilir. Kahverengi ya da kirli renkli akıntının kötü kokuyla birlikte bulunması bu olasılığı düşündüren bir bulgudur.
Enfeksiyonların ayırt edilmesi muayene ve gerekli görülen testlerle yapılır. Akıntıdan alınan örneklerin incelenmesi, hangi etkenin sorumlu olduğunu ortaya koymaya yardımcı olur. Bu değerlendirme, akıntının rengine bakılarak değil, laboratuvar incelemeleriyle birlikte yapılır.
Kahverengi Akıntıda Hangi İncelemeler Yapılabilir?
Görüşmede en belirleyici bilgi zamanlamadır. Kahverengi rengin kanamanın hemen öncesinde mi yoksa bittikten sonraki günlerde mi görüldüğü, kaç gün sürdüğü, günlük ped ile karşılanacak kadar az mı olduğu ve koku ya da kaşıntı gibi ek bir şikâyet bulunup bulunmadığı sorulur. Doğum kontrol hapı ya da rahim içi araç kullanımı, yakın zamanda yapılmış rahim ağzı işlemleri ve son adetin tarihi kaydedilir. Üreme çağındaki kişilerde gebelik ihtimali baştan devre dışı bırakılır.
Muayene sırasında rahim ağzına doğrudan bakılması bu şikâyette özel bir yer tutar; çünkü koyu renkli akıntının kaynağı çoğu zaman buradadır. Sap şeklinde uzanan bir oluşum, kolay kanayan kırmızımsı bir alan ya da iltihaba işaret eden görünüm bu aşamada fark edilebilir. Tarama zamanı gelmiş ya da geçmiş kişilerde hücre örneği alınır. Öykü gerektiriyorsa virüs araştırması da aynı örnekten yapılabilir.
Jinekolojik ultrason, rahim ve yumurtalıkların yapısını değerlendirmeye yarar. Rahim iç zarının kalınlığı, polip ya da myom varlığı bu incelemeyle ortaya konur. Yumurtalıklardaki kistler ve diğer bulgular da aynı incelemede değerlendirilir.
İncelemenin ilk basamağı, akıntının kaynağını gözle görmeyi sağlayan muayenedir; rahim ağzının görünümü burada değerlendirilir. Lekelenmenin döngüdeki yerini anlamak için ultrasonla iç zarın kalınlığına ve yumurtalıklara bakılabilir. Rahim ağzından hücre örneği alınması, uzun süren kahverengi akıntılarda sık başvurulan bir adımdır. Yaş grubuna ve öyküye göre bu adımların bir bölümü yeterli olabilir; hepsinin birden istenmesi gerekmez.
Kahverengi Akıntı Ne Zaman Hekime Başvurmayı Gerektirir?
Akıntının bir haftadan uzun sürmesi başvuru için geçerli bir gerekçedir. Adet öncesi ve sonrası bir iki günlük lekelenme beklenen bir durumken, uzun süren akıntı nedenin araştırılmasını gerektirir. Bu tablonun birkaç döngü boyunca tekrarlaması da değerlendirmeyi gerekli kılar.
İki adet arasında, döngünün ortasında ortaya çıkan ve tekrarlayan lekelenmeler ayrıca ele alınır. İlişki sonrasında düzenli olarak görülen kahverengi akıntı da rahim ağzının değerlendirilmesini gerektiren bir bulgudur. Bu tablo çoğu zaman kolayca açıklanabilir bir nedene dayanır.
Akıntıya kötü koku, kaşıntı, yanma, ateş ya da karın alt bölgesinde ağrı eşlik ediyorsa enfeksiyon yönünden değerlendirme yapılır. Bu bulguların birlikte bulunması başvuruyu daha da gerekli kılar. İdrar yaparken yanma gibi şikâyetler de aynı kapsamda değerlendirilir.
Kahverengi akıntının kendisi kadar, yanında yer alan bulgular da başvuru zamanını belirler. Kötü koku, kaşıntı, yanma ya da idrar yaparken duyulan rahatsızlık eklenmişse bir enfeksiyon araştırılır. Kasık bölgesinde süregelen ağrı ve ilişki sırasında duyulan derin ağrı ayrıca sorgulanır. Lekelenmenin döngüden bağımsız biçimde haftalarca sürmesi de bekleneni aşan bir tablodur; bu durumda kaynağın belirlenmesi için muayene gerekir.
