Doğumun ardından rahim, gebelik öncesi boyutuna dönmek üzere kasılmaya devam eder. Bu süreçte rahim iç tabakasının onarılmasıyla birlikte bir akıntı ve kanama görülür. Halk arasında lohusalık kanaması olarak bilinen bu durum, doğumun olağan bir parçasıdır ve belirli bir seyir izler. Aşağıda bu kanamanın nasıl ilerlediği, hangi değişikliklerin beklendiği ve hangi bulguların değerlendirme gerektirdiği açıklanmıştır.
Lohusalık Kanaması Nasıl Bir Seyir İzler?
Bebeğin eşi rahim duvarından ayrıldıktan sonra, tutunduğu alanda açık bir yara yüzeyi kalır. Rahim kasılarak bu bölgedeki damarları sıkıştırır ve kanamayı sınırlar. Kasılmalar sürdükçe yüzey giderek küçülür, damarlar kapanır ve iç tabaka yenilenir. Görülen akıntı, bu onarım sürecinin dışa yansımasıdır ve içinde kan, doku artığı ve salgı bulunur.
Seyir genelde azalan yönde ilerler. İlk saatlerde en yoğun hâldedir; sonraki günlerde miktar belirgin biçimde azalır. Bu azalma düz bir çizgi izlemeyebilir. Uzun süre yattıktan sonra ayağa kalkıldığında birikmiş kanın boşalmasıyla ani bir artış hissedilebilir. Bu geçici artış, kanamanın yeniden alevlendiği anlamına gelmez.
Doğum yöntemi seyri bir miktar etkileyebilir. Sezaryen sonrasında kanamanın ilk günlerde biraz daha az görüldüğü bildirilir; ancak toplam süre açısından belirgin bir fark beklenmez. Emzirme, dinlenme düzeni ve fiziksel etkinlik miktarı da günlük değişkenliği etkileyen etkenler arasındadır.
Kanamanın yanı sıra ilk günlerde kramp benzeri karın ağrısı hissedilebilir. Bu his rahmin kasılmasından kaynaklanır ve iyileşmenin beklenen bir parçasıdır. Ağrının giderek hafiflemesi olağan seyirle uyumludur.
Kanamanın Rengi Günlere Göre Nasıl Değişir?
İlk üç ila dört gün boyunca akıntı genellikle parlak ya da koyu kırmızı renktedir. Bu dönemde içerik ağırlıklı olarak kandan oluşur ve miktar en yüksek düzeydedir. Adet kanamasına benzer bir görünüm tarif edilir; ancak miktar başlangıçta daha fazladır.
Yaklaşık dördüncü günden sonra renk pembemsi kahverengiye döner. Bu değişim, akıntı içindeki kan oranının azaldığını ve doku onarımının ilerlediğini gösterir. Aynı dönemde miktar da belirgin biçimde azalır; ped değiştirme sıklığı düşer.
İkinci haftadan itibaren akıntı sarımsı beyaz ya da krem rengine yaklaşır. Bu aşamada kan neredeyse tükenmiş, yerini iyileşme sürecine ait hücrelere ve salgıya bırakmıştır. Bu görünüm, sürecin sonuna yaklaşıldığına işaret eder.
Renk sırasının zaman zaman geriye dönmesi görülebilir. Örneğin kahverengiye dönmüş akıntı, yorucu bir günün ardından yeniden kırmızıya kayabilir. Bu durum çoğunlukla etkinliğin fazla olmasıyla ilişkilidir ve dinlenmeyle geriler. Geri dönüşün kalıcı olması ise değerlendirme gerektirir.
Kaç Hafta Sürmesi Beklenir?
Toplam süre kişiden kişiye değişmekle birlikte, çoğu durumda dört ila altı hafta arasında tamamlanır. Bu sürenin sonunda akıntı tamamen kesilir ya da çok az miktarda bir lekelenme hâlinde sürer. Altıncı haftadan sonra yalnızca ara ara görülen hafif lekelenmenin birkaç gün daha sürmesi tek başına sorun olarak değerlendirilmez; belirleyici olan, miktarın giderek azalıyor olmasıdır.
Süreyi etkileyen etkenlerin başında rahmin kasılma gücü gelir. Rahim ne kadar etkin kasılırsa iyileşme o kadar hızlı ilerler. Emzirmenin bu kasılmaları desteklediği bilinir. Çoğul gebelik, iri bebek doğumu ya da uzun süren doğum eylemi sonrasında rahmin toparlanması biraz daha uzun sürebilir.
Altıncı haftayı aşarak süren ve azalma göstermeyen kanama ise değerlendirilmelidir. Lohusalık dönemi genel olarak altı haftalık bir aralık kabul edildiğinden, bu sürenin sonunda kanamanın hâlâ ped gerektirecek düzeyde ya da kırmızı renkte sürüyor olması beklenen seyrin dışındadır. Böyle bir tablo rahim içinde doku kalmasıyla, enfeksiyonla ya da farklı bir nedenle ilişkili olabilir. Muayene ve ultrason ile bu ayrım yapılabilir. Bu değerlendirmenin altıncı hafta kontrolüne kadar ertelenmemesi, kanamanın azalmadığı durumlarda önem taşır.
Kanama kesildikten sonra görülen yeni kanamalar, adetin geri dönmesiyle karışabilir. Emzirmeyen kişilerde adet altı ila sekiz hafta içinde başlayabilirken, tam emziren kişilerde bu süre aylarca uzayabilir. İki tabloyu ayırmak her zaman kolay olmadığından, belirsizlik durumunda değerlendirme yararlı olur.
Emzirmek Kanamayı Etkiler mi?
Emzirme sırasında meme ucundan gelen uyarı, beyinde rahim kasılmalarını başlatan bir hormonun salgılanmasına yol açar. Bu hormon aynı zamanda süt akışını da sağlar. Dolayısıyla emzirme, rahmin küçülme sürecini destekleyen doğal bir uyarı işlevi görür.
Bu nedenle özellikle ilk günlerde emzirme sırasında karın alt kısmında kramp hissi duyulması olağandır. Aynı anda akıntının bir miktar arttığı fark edilebilir. Bu artış geçicidir ve iyileşmenin hızlandığını gösterir. Kramp hissi genellikle ilk haftanın sonuna doğru azalır.
Emziren kişilerde lohusalık kanamasının biraz daha erken kesildiği yönünde gözlemler bulunur. Ancak bu, emzirmeyen birinin iyileşmesinin sorunlu olacağı anlamına gelmez. Fark genellikle birkaç günle sınırlıdır ve klinik olarak belirleyici değildir.
Kanama miktarının yalnızca emzirmeye bakılarak yorumlanması doğru olmaz. Dinlenme düzeni, fiziksel etkinlik, kansızlık durumu ve rahmin toparlanma hızı da tabloyu etkiler. Değerlendirme bu etkenlerin tamamı göz önünde bulundurularak yapılır.
Pıhtı Görülmesi Normal midir?
İlk günlerde küçük pıhtıların görülmesi beklenen bir bulgudur. Kan rahim içinde bir süre beklediğinde pıhtılaşır; ayağa kalkıldığında ya da tuvalete gidildiğinde bu birikim dışarı atılır. Özellikle sabah ilk kalkışta pıhtı görülmesi sık karşılaşılan bir durumdur.
Boyut burada belirleyici ölçüttür. Ceviz büyüklüğüne kadar olan pıhtılar ilk günler için olağan kabul edilir. Bunların sayıca az olması ve günler ilerledikçe azalması beklenir. İkinci haftadan sonra pıhtı görülmesi giderek seyrekleşir.
Yumurta büyüklüğüne ulaşan ya da bunu aşan bir pıhtı ise olağan sınırın dışındadır. Böyle bir pıhtının görülmesi, tek seferlik olsa dahi gecikmeden bildirilmesi gereken bir bulgudur. Ölçüyü gözle kestirmek güç olduğundan, atılan pıhtının büyüklüğünün bir yumurtayla karşılaştırılarak tarif edilmesi aktarımı kolaylaştırır.
Yumurta büyüklüğünü aşan pıhtıların gelmesi, bunların arka arkaya tekrarlanması ya da pıhtı gelişiyle birlikte kanamanın belirgin biçimde artması değerlendirme gerektirir. Bu tablo rahim içinde doku kalmasıyla ya da rahmin yeterince kasılmamasıyla ilişkili olabilir.
Pıhtı gelişine baş dönmesi, çarpıntı, soğuk terleme ya da göz kararması eşlik ediyorsa gecikmeden değerlendirme önerilir. Bu belirtiler kan kaybının vücut tarafından karşılanamadığına işaret edebilir.
Hangi Miktar Kanama Fazla Sayılır?
Miktarı değerlendirmenin pratik yolu ped kullanımını izlemektir. Bir saat içinde standart bir pedin baştan sona ıslanması fazla kanama olarak kabul edilir ve bu ölçünün bir saatten uzun sürmesi beklenmeden bildirilir. İlk gün dışında bu düzeyde bir kanama görülmez. Aynı saat içinde birden fazla pedin dolması ise daha da öncelikli bir bulgudur.
İlk yirmi dört saatte kanamanın adetin en yoğun gününe benzemesi olağandır. İkinci günden itibaren miktarın belirgin biçimde azalması beklenir. Bir hafta sonunda ped değiştirme sıklığının günde birkaç kez düzeyine inmesi tipik seyirdir.
Azalmış bir kanamanın yeniden yoğunlaşması ayrıca dikkate alınır. Bu artış aşırı etkinlikle ilişkili olabileceği gibi, rahim içinde kalan dokunun ya da enfeksiyonun belirtisi de olabilir. Dinlenmeye rağmen sürüyorsa değerlendirilmelidir.
Miktarın yorumlanmasında kişinin genel durumu da hesaba katılır. Halsizlik, çarpıntı, nefes darlığı ve solukluk kan kaybının etkisini gösterir. Bu belirtilerin varlığında kan sayımı ile kansızlık düzeyi değerlendirilir.
Hangi Belirtilerde Beklemeden Hekime Gidilmeli?
Bir saat içinde bir pedin tamamen ıslanması, ertelenmeden değerlendirilmesi gereken bir durumdur; bu ölçünün ikinci bir saat sürmesi beklenmez. Aynı şekilde yumurta büyüklüğünde ya da daha iri pıhtıların gelmesi de beklenmeden başvuruyu gerektirir. Kanamanın miktarı gözle çoğunlukla olduğundan az tahmin edildiğinden, kararsız kalınan durumlarda değerlendirme istenmesi uygun olur.
Otuz sekiz dereceyi aşan ateş, titreme, karın alt bölgesinde artan ve baskıyla şiddetlenen ağrı ile akıntıda belirgin kötü koku enfeksiyon yönünden değerlendirilir. Bu bulgular çoğunlukla bir arada görülür ve erken ele alınmaları izlemi kolaylaştırır.
Baş dönmesi, göz kararması, soğuk terleme, hızlı kalp atışı ve bayılma hissi kan kaybına işaret edebilir. Bu belirtilerin varlığında tek başına hareket etmek yerine yardım istenmesi uygun olur.
Bunların dışında bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı, ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, şiddetli baş ağrısı ile görme bulanıklığı da doğum sonrası dönemde ayrı bir değerlendirme gerektiren bulgulardır. Bu şikâyetler kanamayla doğrudan ilişkili olmasa da lohusalık döneminde önemsenir.
